Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 224 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Evâil-i hâlinde Bafra’dan Amasya’ya gelip Ürgüblü el-Hâc Ahmed ve tilmizi Suruklu el-Hâc Ali Efendilerden tahsîl-i ulûm edib ders-i âm ve Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi’nin 1225’de vefâtında Sultân Bâyezîd kürsî şeyhi oldu.
İki defa icâzet verip şöhret-i ilmiyyesi artdı. Meclis-i a’yân a’zâsı olup ulemâyı yeniçerilere karşı müdâfa’â etdi. 1238’de vefât eyledi. Devlet ve teceddüd taraftarı olup meşâhîr-i ulemâdan sâlih, vâ’iz, takrîr ü ifâdesi mükemmel idi.
Gençlik yıllarının başında Bafra'dan Amasya'ya gelip Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'den ve onun öğrencisi Suruklu Hacı Ali Efendi'den ilim öğrendi; genel dersler verdi. Payaslı Hacı Mehmed Efendi'nin 1225'te [1810] ölümü üzerine Sultan Bayezid kürsü şeyhi oldu.
İki kez icazet verdi ve ilmî şöhreti arttı. Meclis-i ayan üyesi olup âlimleri yeniçerilere karşı savundu. 1238'de [1822-23] öldü. Devletten ve yenileşmeden yana, tanınmış âlimlerden, dindar, vaiz ve anlatımı kusursuz bir zattı.
Maddenin dikkat çeken yeri, Ahmed Efendi'nin ayan meclisinde âlimleri yeniçerilere karşı savunması ve devletten, yenileşmeden yana olmasıdır. Maddenin zamanı, Nizâm-ı Cedîd ve Kabakçı İsyanı yıllarıdır (733 numaralı madde); TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre bu dönemde yeniçeri ve ulema kesimi yenileşmeye birlikte karşı çıkmıştı. Hüsameddin bu yeniçeri karşıtlığını yorumlamaz ve olayın ayrıntısını vermez. Hangi olayda yeniçerilere karşı çıktığı kaynakta belirtilmez.
Suruklu Hacı Ali Efendi, Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'nin öğrencisi olarak anılır; Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi 733 numaralı maddede de Ahmed Bey'in hocaları arasında geçer. Bafralı Ahmed Efendi'ye dair Hüsameddin dışında bir kaynak bulunamadı. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.