Amasyalıdır. Vüzerâdan Amasyalı Kadızâde Sıdkı Mustafa Paşa bin Ahmed Efendi’nin mahdûmudur. Fethiyye Mahallesi’nde doğdu. Pederiyle İstanbul’a gidip tahsîl-i ilim ve marifet ederek Bâb-ı âlîye girdi.
Riyâset kaleminden tefeyyüz ederek hulefâdan oldu. Pederinin Köprülü Mehmed Paşa ile hukûk-ı sâbıkası olduğundan müşârün-ileyhin sadâretinde mektûbî-i sadr-ı âlî oldu. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın zaman-ı sadâretinde re’isül-küttâb olup 1079 cumâdelahiresinin altıncı günü vefât etdi. [542]
Umûr-ı âşinâ, halîm, ilm ü ma’rifetten behredâr idi. Mahdûmları Ali, Mehmed Beylerdir. Kerîmesi de Ayşe Hanım olup konağı Ayasofya civârında Üskûbî Mahallesi’nde olduğu tedâvül defterinde görüldü.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Vezirlerden Amasyalı Kadızâde Sıdkı Mustafa Paşa'nın, Ahmed Efendi oğludur. Fethiye Mahallesi'nde doğdu. Babasıyla İstanbul'a gidip ilim ve marifet tahsil ederek Bâb-ı âli'ye (devlet kapısına) girdi.
Riyaset kaleminde yetişip hulefâdan (kalemin halifeleri arasından) oldu. Babasının Köprülü Mehmed Paşa ile eski bir ilişkisi bulunduğundan, adı geçen paşanın sadrazamlığında sadrazamın mektupçusu (mektûbî-i sadr-ı âlî) oldu. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın sadrazamlığı zamanında reisülküttâb olup 1079 yılı cemâziyelâhiresinin altıncı günü vefat etti.
İşleri bilen, yumuşak huylu, ilim ve marifetten nasibini almış biriydi. Oğulları Ali ve Mehmed Beylerdir. Kızı Ayşe Hanım'dır; konağının Ayasofya civarında Üskûbî Mahallesi'nde olduğu tedavül defterinde görüldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- Bâb-ı âlî: sadrazam kapısı, Osmanlı hükûmetinin merkezi
- riyaset kalemi: reisülküttâbın başında bulunduğu yazı işleri bürosu
- hulefâ: halifeler; burada riyaset kaleminde belli bir dereceye gelmiş kâtipler (kesin anlamı doğrulanamadı)
- hukûk-ı sâbıka: eskiden kalma hukuk, eski ilişki
- mektûbî-i sadr-ı âlî: sadrazamın yazışmalarını yürüten mektupçusu
- re'isü'l-küttâb: kâtiplerin başı, bugünkü dışişleri bakanına yakın bir görev
- umûr-ı âşinâ: işleri bilen, tecrübeli
- halîm: yumuşak huylu
- behredâr: nasipli, payı olan
- tedâvül defteri: el değiştiren malların kayıt defteri
Köprülü Sadrazamlığında Bir Divan Kâtibi
Hüsameddin, Ahmed Efendi'nin yükselişini babasının Köprülü Mehmed Paşa ile eski bir ilişkisine bağlar. Köprülü Mehmed Paşa 15 Eylül 1656'da sadrazam olmuş, 1661'de ölmüş ve yerine oğlu Fâzıl Ahmed Paşa geçmiştir. Hüsameddin'in anlatısında Ahmed Efendi iki sadrazamın yanında da görev almıştır: Köprülü Mehmed Paşa döneminde mektupçu, Fâzıl Ahmed Paşa döneminde reisülküttâb. Bu sıralama, sadrazamlıkların birbirini izlediği tarihlerle uyumludur. Fâzıl Ahmed Paşa'nın sadrazamlığı 1661'de başladığı için 1079'da (1668-69 dolayı) vefat eden bir reisülküttâbın o dönemde görev yapmış olması da uyumludur.
Babası Kadızâde Sıdkı Mustafa Paşa ve Ahmed Efendi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Fethiye Mahallesi ile Üskûbî Mahallesi'nin ayrıntıları yalnızca Hüsameddin'in kaydından bilinmektedir.
Kaynakça