Amasya’da meşâyih-i kirâmdan Kadızâde eş-Şeyh İmâdeddîn Ömer Çelebi bin Mûsâ Çelebi mahdûmudur. Amasya fuzalâsından ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm, müderris-i be-nâm olup 865 sâlinden sonra vefât etdi. Âlim, vâ’iz idi. Mahdûmları Salâhaddîn Mûsâ, Bedreddîn Mahmûd Çelebilerdir. [472]
Amasya a’yânından Sofuzâde Bâyezîd Çelebi bin Mahmûd Çelebi bin Sofu Bâyezîd Çelebi ve diğer Sofuzâde Bâyezîd Çelebi bin Hüseyin Çelebi bin Sofu Bâyezîd Çelebi de bu esnâlarda vefât etdi. Diğer Sofuzâde Bâyezîd Çelebi bin Nişâncı Salâhaddîn Mûsâ Çelebi bin Sofu Bâyezîd Çelebi de Edirne’de meşâhîr-i ümenâdan idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'da saygın şeyhlerden Kadızâde eş-Şeyh İmâdeddîn Ömer Çelebi'nin, Mûsâ Çelebi oğludur. Amasya âlimlerinden öğrenimini tamamlayıp genel ders verdi ve adı bilinen bir müderris oldu; 865 yılından [1460-61] sonra öldü. Âlim ve vaiz idi. Oğulları Salâhaddîn Mûsâ ve Bedreddîn Mahmûd Çelebilerdir.
Amasya ileri gelenlerinden, Sofu Bâyezîd Çelebi oğlu Mahmûd Çelebi oğlu Sofuzâde Bâyezîd Çelebi ile Sofu Bâyezîd Çelebi oğlu Hüseyin Çelebi oğlu diğer Sofuzâde Bâyezîd Çelebi de bu sıralarda öldü. Sofu Bâyezîd Çelebi oğlu Nişancı Salâhaddîn Mûsâ Çelebi oğlu bir başka Sofuzâde Bâyezîd Çelebi de Edirne'de tanınmış emin kişilerdendi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- meşâyih-i kirâm: saygın şeyhler
- mahdûm: oğul
- fuzalâ: âlimler, bilginler
- ders-i âm: halka açık genel ders
- müderris-i be-nâm: adı bilinen, tanınmış müderris
- vâ'iz: vaaz veren kişi
- a'yân: kentin ileri gelenleri
- nişancı: padişah fermanlarına tuğra çeken divan görevlisi
- meşâhîr-i ümenâ: tanınmış emin ve güvenilir kişiler
Maddedeki Adlar
Maddede aynı adı taşıyan dört kişi geçer: Şeyh İmâdzâde Bâyezîd Çelebi ile üç Sofuzâde Bâyezîd Çelebi. Sofuzâdelerin üçü de Sofu Bâyezîd Çelebi'nin torunudur ve babaları sırasıyla Mahmûd, Hüseyin ve Nişancı Salâhaddîn Mûsâ Çelebi'dir. Adın bu kadar tekrarlanması, torunlara dedenin adının verilmesi geleneğiyle açıklanabilir; bu bir çıkarımdır. Metinde Şeyh İmâdzâde'nin ölümü 865'ten sonra, ilk iki Sofuzâde'nin ölümü ise "bu sıralarda" olarak verilir; ayrı bir tarih yoktur.
Başka Kaynaklarda Bu Kişiler
İmâdeddîn Ömer Çelebi, Mûsâ Çelebi, Sofu Bâyezîd Çelebi ve soyundan gelenlere dair bağımsız bir kayıt bulunamadı; adı geçen kişilerin görevleri ve ölüm tarihleri doğrulanamadı. Amasya'nın bu dönemde medrese ve cami bakımından zengin bir şehir olduğu bilinmektedir: XVI. yüzyılın başında şehirde dokuz cami, on medrese, dört zaviye, altı imaret ve on beş hamam vardı. Bu bilgi maddedeki âlimlerin yetiştiği ortamı gösterir, ancak kişilerin kendisi hakkında bilgi vermez.
Kaynakça