AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL

Bâyezîd Ağa-Koca Sipâhî

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 404 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Yörgüç Paşa’nın adamlarından olup sipâhî, Amasya kethüdâyeri ba’dehû Yörgüç Paşa’nın kethüdâsı oldu. Müşârün-ileyhin irtihâlinde Sultân Mehmed Hân-ı Sânî’ye intisâb edib 855’de kapıcıbaşı oldu. 861 sâlinden sonra vefât etdi. Sarây-ı hümâyûn erkânından idi. [471]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Yörgüç Paşa'nın adamlarındandır. Sipahi idi; Amasya'da kethüdâyeri, sonra Yörgüç Paşa'nın kethüdâsı oldu. Paşa ölünce Sultan II. Mehmed Hân'a bağlandı ve 855'te [1451-52] kapıcıbaşı oldu. 861 yılından [1456-57] sonra öldü. Saray-ı hümâyûn ileri gelenlerindendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • sipâhî: atlı asker; tımar geliriyle geçinen süvari
  • kethüdâyeri: kethüdanın yerine bakan görevli, kethüda vekili (anlamı kesin değil)
  • kethüdâ: bir paşanın ya da ileri gelenin işlerini yürüten vekil, kâhya
  • müşârün-ileyh: adı geçen, anılan kişi
  • irtihâl: ölüm
  • intisâb etmek: bağlanmak, hizmetine girmek
  • kapıcıbaşı: saray kapıcılarının başı
  • Sarây-ı hümâyûn erkânı: padişah sarayının ileri gelenleri

Yörgüç Paşa

Metinde adı geçen Yörgüç Paşa, Amasya'da Yeşilırmak kıyısındaki camiyi yaptıran Atabeg Yörgüç Paşa'dır. Cami kapısındaki kitabeye göre 834'te (1430) yapılmıştır; kimi kaynaklar 1428 tarihini verir. Amasya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü'nün aktardığına göre Yörgüç Paşa, Amasya valiliğinden sonra Çelebi Mehmed'in yerine vali atadığı Şehzade Murad'a lalalık yapmış ve Amasya'ya yerleşmiştir. Giriş eyvanının doğusundaki bölüm türbe olarak düzenlenmiştir ve içinde Yörgüç Paşa ile ailesine ait dört mermer sanduka bulunur. Yeşilırmak taşkınları yapıya zarar verdiği için caminin içi baştan yenilenmiştir.

Koca Sipahi

Bu maddenin konusu olan Bâyezîd Ağa'ya dair, metin dışında bir kayıt bulunamadı. Yörgüç Paşa'nın kethüdâsı olması, 855'te kapıcıbaşılığa getirilmesi ve ölüm yılı doğrulanamadı. Paşanın Şehzade Murad'ın lalası olduğu göz önüne alınırsa, onun ölümünden sonra adamının oğul padişah II. Mehmed'in hizmetine geçmesi anlaşılır bir durumdur; bu bir çıkarımdır, kaynakta böyle bir açıklama okunmadı. Başka kaynaklarda Bâyezîd Ağa'ya dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 404–404. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

7. Cilt içindekiler