Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 404 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasyalı ümerâdan olup 804’de Timur Harbi’nde vefât eden Îsâ Bey bin Yahşî Bey’in mahdûmu ve sadr-ı esbak Bâyezîd Paşa’nın birâderzâdesidir. Pederinin vefâtında yetîm olup amcası Bâyezîd Paşa’nın taht-ı vesâyetinde büyüdü.
İbtidâ züamâdan olup amcasının sadâretinde ümerâdan olarak temâyüz etdi. Sultân Murâd-ı Sânî devrinde birçok sancâklara bey olup 853 sâlinden sonra vefât etdi. Kibâr-ı ümerâdan bir merd-i şecî’ idi.
Amasyalı emirlerdendir. 804'te [1401-02] Timur savaşında ölen Yahşi Bey oğlu Îsâ Bey'in oğlu ve eski sadrazam Bâyezîd Paşa'nın kardeşinin oğludur. Babası öldüğünde yetim kaldı ve amcası Bâyezîd Paşa'nın vesayeti altında büyüdü.
Önce zeamet sahibi idi; amcasının sadrazamlığı sırasında emirler arasında temayüz etti. II. Sultan Murâd döneminde birçok sancağa bey olup 853 yılından [1449-50] sonra öldü. Büyük emirlerden, yiğit bir adam idi.
Metindeki eski sadrazam Amasyalı Bâyezîd Paşa'dır; babasının adı Yahşi'dir. Amasya'da doğduğu için kaynaklarda Amasyalı diye anılır, ancak Arnavut asıllı olması da muhtemeldir. Çelebi Mehmed'in Amasya'daki sancak beyliği sırasında onun yakın maiyeti arasında yer aldı ve Fetret Devri'nde de ona bağlı kaldı. 1413'te vezîriâzamlığa ve Rumeli beylerbeyiliğine getirildi; I. Mehmed'in ölümünü, vasiyeti gereği Şehzade Murad gelinceye kadar kırk gün gizledi. II. Murad'ın tahta geçmesinden sonra Düzmece Mustafa üzerine gönderildi; askerlerinin çoğu karşı tarafa geçince teslim olmak zorunda kaldı ve 1421'de öldürüldü. Mezarı Sazlıdere'dedir. Amasya'da yaptırdığı cami, imaret ve medresenin vakfiyeleri 1418 ile 1420 arasında düzenlenmiştir.
Îsâ Bey'in 804'te Timur Savaşı'nda öldüğü bilgisi, savaşın 1402'deki Ankara Savaşı olması bakımından Hüsameddin'in verdiği yılla uyuşur. Bâyezîd Paşa'nın kardeşi Hamza Bey'in deniz beylerinden olduğu ve Venediklilerin 1417'de Lapseki'yi topa tuttuğu sırada karada onlara karşı koyduğu bilinmektedir; metinde adı geçen Îsâ Bey ile Hamza Bey arasındaki ilişki ise kaynaklarda belirtilmemiştir.
Bu maddenin konusu olan Bâyezîd Bey'e dair, metin dışında bir kayıt bulunamadı. Hangi sancaklara bey olduğu, 853'ten sonraki ölüm yılı ve Îsâ Bey'in oğlu olduğu doğrulanamadı. Başka kaynaklarda Bâyezîd Bey'e dair bilgiye rastlanmadı.