Amasyalıdır. Tâşâbad-Erba’a kazâsından olup Amasya kethüdâyeri olan Kömüşoğlu Mehmed Ağa bin Hızır Ağa’nın mahdûmudur. Câmus ma’nâsına olan “Kömüş” babası Hızır Ağa bin Alî’nin lakâbıdır.²³⁷ [253]
Amasya’da doğup Amasya’da büyüdü. Pederinin irtihâlinde sipâhîlik tîmârı uhdesine tevcîh olunup Rusya muhârebâtında yıllarca isbât-ı vücûd ederek Amasya kethüdâyeri oldu. 1187 musâlahasında Hicâz’a gidip geldi.
Ba’dehû meclis-i hâciyân ve a’yâna a’zâ olup hayli nüfûz ve şöhret kazandı. İltizâmât işlerinde bulunarak servet ü sâmâna erdi. Akl ü tedbîri sâyesinde dâ’iresi büyüdü. Mükemmel bir hânedân ve baş a’yân oldu.
1194 zilka’desinde Amasya sancâğı mütesellimi olarak kendini herkese tanıttı. 1195 rebîülevvelinde ma’zûl olup 1196 senesi gurre-i saferinde sânîyen Amasya mütesellimi ve zilhiccesi gurresinde ma’zûl ve 1198 senesi gurre-i muhârreminde sâlisen Amasya mütesellimi ve şevvâlî evâ’ilinde ma’zûl oldu. Bu esnâda kapıcıbaşılık verildi.
1199 senesi saferinin gurresinde râbi’an Amasya mütesellimi olup 1200 senesi gurre-i muharreminde azl edildi. Ba’dehû [254] sânîyen başa’yân olup ma’iyyetine aldığı kuvvetle Rus harbine Amasya a’yânından Yenicelizâde es-Seyyid Ahmed Ağa ile birlikte gitdi.
1203’de her ikisinin de ibrâz eyledikleri şecâ’at ve sadâkat üzerine Merzifon voyvodası İbrâhim Ağa ile bunlara mîr-i mîrânlık verildiyse de fermânın vusûlünden mukaddem sâhib-i terceme şehîden vefât etdi. Diğerleri paşalıkla be-kâm oldu.
Şecî’, mükrim, müdebbir, âkil, hânedân idi. İbtidâ Amasya müftüsü Müftüzâde Hâfız Abdurrahmân Efendi’nin kerîmesiyle evlendi. Sonra ulemâdan ders-i âm Ömer Efendi’nin kerîmesini aldı. Bunlardan mahdûmları Abdurrahmân, Ömer Efendilerdir. Bunlara ve bunların evlâdına “Hacı Yûsuf Ağazâdeler” dendi.
Abdurrahmân Efendi Zeynelzâde es-Seyyid Hâfız Alî Efendi’nin kerîmesini alıp bundan mahdûmları es-Seyyid Mehmed, Ahmed, Selîm Sâbit Efendilerdir. Bunun vefâtında metrûkesini birâderi el-Hâc Ömer Çelebi tezevvüc [255]edib ondan mahdûmu es-Seyyid el-Hâc Alî Ağa’dır. Bunlara “Zeynîzâdeler”de denmiştir.
Es-Seyyid Selîm Sâbit Efendi İstanbul’a gidipŞeyhülislâm Dürrîzâde Ârif Mehmed Efendi’ye dâmâd olarak ricâl-i devletten oldu. Bunun li-ümmin birâderi ve ammizâdesi es-Seyyid el-Hâc Alî Ağa da Amasya mütesellimi iken 1244’de şehîden vefât etdi.
Mahdûmları es-Seyyid el-Hâc Râşid Mehmed, Eşref Yûsuf Efendilerdir. Hacı Râşid Efendi Amasya eşrâfından olup 1295’de vefât etdi. Mahdûmları Mikdâd Ahmed, Alî Rıza Beylerdir. Hacı Eşref Ağa’nın tercemesi yukarıda geçti.