Amasyalıdır. Amasya’da câmi ve medresesi olan Seyfeddîn Torumtay evlâdından Mehmed Bey bin Hasan Bey bin Dursun Bey’in mahdûmudur. Kırk beş yıl kadar Torumtay ve Kaya Paşa vakfına mütevellî ve Ahî Sa’âdeddîn Mahallesi’nde sâkin olduğu halde 1078’de bilâ-veled-i zükûr vefât etdi. Dâmâdı eş-Şeyh Mehmed Efendi’den evlâdı vardır. Meşâhîr-i a’yândan idi.
Diğer Boyacızâde İbrâhim Bey Üçler Mahallesi’nden Veli Bey’in oğludur. Meşâhîr-i a’yândan olup 1079’da vefât etdi. Mahdûmları Veli Paşa ile Mahmûd, Ömer, Ahmed Beylerdir. Kerîmezâdesi de Bayburtluoğlu Yeğen Osmân Paşa’dır. Bunların cümlesi de 1100’de i’dâm edilmişlerdir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Amasya'da camisi ve medresesi bulunan Seyfeddîn Torumtay'ın soyundan Mehmed Bey bin Hasan Bey bin Dursun Bey'in oğludur. Kırk beş yıl kadar Torumtay ve Kaya Paşa vakfına mütevelli olup Ahî Sa'âdeddîn Mahallesi'nde otururken, 1078'de [1667-68] erkek çocuğu olmadan öldü. Damadı Şeyh Mehmed Efendi'den çocukları vardır. Tanınmış ayanlardandı.
Bir diğeri, Boyacızâde İbrâhim Bey, Üçler Mahallesi'nden Veli Bey'in oğludur. Tanınmış ayanlardan olup 1079'da [1668-69] öldü. Oğulları Veli Paşa ile Mahmûd, Ömer ve Ahmed Beyler'dir. Kız tarafından torunu da Bayburtluoğlu Yeğen Osmân Paşa'dır. Bunların hepsi 1100'de [1688-89] idam edilmişlerdir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- evlâd: soy, çocuklar, torunlar
- mütevellî: vakıf yöneticisi
- bilâ-veled-i zükûr: erkek çocuğu olmadan
- meşâhîr-i a'yân: tanınmış ileri gelenler
- kerîmezâde: kızın oğlu, kız tarafından torun
- i'dâm: idam, öldürülme
Torumtay ve Kaya Paşa Vakıfları
Seyfeddin Torumtay, Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad'ın kullarındandır; Amasya'yı 1243'ten 1277'ye kadar yönettiği bildirilir. Yaptırdığı Torumtay Medresesi, Gökmedrese adıyla anılır, 1267 tarihlidir ve günümüze ulaşmıştır; karşısındaki türbe 1278'de yapılmıştır. Medresenin gelirleri, Torumtay'ın torunlarından Kaya Paşa oğlu Mehmed Çelebi tarafından yönetilmiştir. Dursunzâdelerin bu vakıfların mütevellisi olması, Hüsameddin'in verdiği "Torumtay evlâdından" nisbetiyle uyumludur.
Boyacızâdeler ve 1100 İdamı
Bayburtluoğlu Yeğen Osmân Paşa, Veli Ağa'nın oğludur, Bayburtlu Ahmed Ağa'nın torunudur ve eski sadrazam Kara İbrâhim Paşa'nın yeğenidir. 1099'da, on yedi yaşında Canik beylerbeyi oldu; 1100 receb ayında Bağlıca'da yakalanıp arkadaşlarıyla birlikte idam edildi. Aynı çalışmada amcası Boyacızâde Hasan Bey bin İbrâhim Bey ile Hasan Bey bin Veli Paşa bin İbrâhim Bey'in de aynı dönemde idam edildiği yazılır.
Hüsameddin'den farklı olarak, bu kaynakta Yeğen Osmân Paşa İbrâhim Bey'in oğlu Veli'nin oğlu, yani erkek tarafından torunu olarak geçer; Hüsameddin ise onu "kerîmezâde", yani kız tarafından torun olarak yazar. Ayrıca Hasan Bey, Hüsameddin'in sıraladığı oğullar arasında yoktur. Mehmed Bey bin Hasan Bey bin Dursun Bey'in kendisi hakkında başka kaynakta bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 41–41. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar