AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Uçaroğlu

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 40 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Lâdiklidir. Uçar Mustafa Paşazâde Halîl Bey’in mahdûmu ve sadr-ı esbak Tayyar Mehmed Paşa’nın birâderzâdesidir. Amcasının sadâretinde mîr-livâ olup muhârebelerde bulundu. Niğde sancağından münfasıl iken Abaza Hasan Paşa’ya uyduğundan 1069’da ammizâdeleriyle beraber maktûl oldu. Diğer Çelebi Efendi kölesi olan mîr-livâ Memi Beyzâde İbrâhim Bey de kibâr-ı züamâdan iken Amasya alaybeyi olup 1074 senesinde Rûmeli Muhârebesinde vefât etdi. Oğulları İsmâil, Abdurrahman Ağalardır.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Lâdikli'dir. Uçar Mustafa Paşazâde Halîl Bey'in oğlu ve eski sadrazam Tayyar Mehmed Paşa'nın kardeşinin oğludur. Amcasının sadaretinde mîr-livâ (sancak beyi) olup savaşlarda bulundu. Niğde sancağından ayrılmış iken Abaza Hasan Paşa'ya uyduğundan 1069'da [1658-59] amcazadeleriyle birlikte öldürüldü.

Bir diğeri, Çelebi Efendi'nin kölesi olan mîr-livâ Memi Beyzâde İbrâhim Bey de büyük zeamet sahiplerinden iken Amasya alaybeyi olup 1074'te [1663-64] Rumeli savaşında öldü. Oğulları İsmâil ve Abdurrahman Ağalar'dır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • birâderzâde: kardeşin oğlu
  • sadr-ı esbak: eski sadrazam
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • münfasıl: görevden ayrılmış
  • maktûl: öldürülmüş
  • ammizâde: amcanın oğlu
  • kibâr-ı züamâ: büyük zeamet sahipleri
  • alaybeyi: sancakta sipahilerin başındaki komutan

Uçaroğulları ve Tayyar Mehmed Paşa

Tayyar Mehmed Paşa, Bağdat valisi iken 1625'te (1034) ölen Uçar Mustafa Paşa'nın oğludur ve Lâdik'teki Yeni Bey ailesinden gelir. 1618'de Urfa sancak beyi, 1621'de Halep valisi, 1622'de Sivas beylerbeyi oldu; Sivas'ı, isyan eden Abaza Paşa'dan müzakereyle geri aldığı bildirilir. Ağustos 1638'de sadrazam oldu ve Bağdat kuşatması sırasında 23 Aralık 1638'de, askerin başında kılıç elinde hücum ederken alnına isabet eden kurşunla öldü. Kabri, Bağdat'ta babasının yanındadır. IV. Murad'ın onun için Bağdat gibi yüz kaleye değer dediği anlatılır. Tayyar Mehmed Paşa, ileride sadrazam olacak Köprülü Mehmed Paşa'yı da yetiştirmiştir. İbrâhim Bey'in "amcasının sadaretinde mîr-livâ olması", bu kısa sadaret dönemine (1638) rastlar.

Abaza Hasan Paşa İsyanı

Abaza Hasan Paşa, Osmanlı tarihinin en büyük Celâlî isyanlarından birini başlatan kişidir. İkinci ve en büyük isyanı, Halep'te 16 Şubat 1659'da (1069) öldürülmesiyle sona ermiştir. Hüsameddin'in İbrâhim Bey'in ölümü için verdiği 1069 tarihi bu olaylarla uyumludur. Aynı tarihte öldürülen amcazadelerin kimler olduğu metinden anlaşılmaz.

Amasya Alaybeyi

Alaybeyi, sancakta sipahilerin başındaki komutandır ve sancak beyinin en önemli askeri yardımcısıdır. Memi Beyzâde İbrâhim Bey'in 1074'teki Rumeli savaşında öldüğü yazılır; bu tarih, 1663'teki Avusturya seferi dönemine denk düşer, ancak metin seferin adını vermez. Memi Beyzâde İbrâhim Bey hakkında başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 40–40. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler