Amasya’nın Hızır Paşa Mahallesi’nden Bahçıvan Ali’nin oğludur. Bahçıvanzâdelikle meşhûrdur. Fâzıl-ı meşhûr Kadızâde Mehmed İlmî Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib Sultân Bâyezîd Câmiinde ders-i âm oldu.
Talebesine icâzet verdikten sonra Atabeg, Torumtay, Halfet Gâzi Medreselerine sırasıyla müderris ve ba’dehû ber-vech-i te’bid [100] Hızır Paşa Medresesi müderrisi ve sonra Hızır Paşa Câmii kürsü şeyhi olup orada tedrîs ve ikâmet, nakl-i tefsîr ü hadîse muvâzabet etmekde iken 1069 senesi evâhirinde vefât etdi. Câmii mezkûrun garbında kâin bahçe derûnunda medfûndur. Meşâhîr-i ulemâdan, müteşerri’, vâ’iz bir zât idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'nın Hızır Paşa Mahallesi'nden Bahçıvan Ali'nin oğludur. Bahçıvanzâde diye tanınır. Ünlü fazıl Kadızâde Mehmed İlmî Efendi'den öğrenimini tamamlayıp Sultan Bayezid Camii'nde genel ders hocası oldu.
Öğrencilerine icazet verdikten sonra sırasıyla Atabeg, Torumtay ve Halfet Gâzi medreselerine müderris, ardından ömür boyu Hızır Paşa Medresesi müderrisi ve sonra Hızır Paşa Camii kürsü şeyhi olup orada ders verdi, orada oturdu, tefsir ve hadis nakline devam ederken 1069 yılı sonlarında [1659] öldü. Adı geçen caminin batısındaki bahçenin içinde gömülüdür. Tanınmış âlimlerden, şeriata uyan bir vaizdi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- fâzıl: bilgili, ilim sahibi
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: halka açık genel ders hocası
- icâzet: ders verme yetkisi belgesi
- ber-vech-i te'bîd: ömür boyu, süresiz olarak
- kürsü şeyhi: camide kürsüden ders ve vaaz veren görevli
- nakl-i tefsîr ü hadîs: tefsir ve hadis aktarma, okutma
- muvâzabet: devam etme
- garb: batı
- müteşerri': şeriata uyan
Medreseler ve Hocası
Hüsameddin'in sıraladığı medreselerin dördü Amasya'nın bilinen yapılarıdır. Atabeg Medresesi 1322'de yapılmıştır. Torumtay Medresesi, Gökmedrese adıyla bilinir ve 1267'ye tarihlenir; karşısındaki türbe Amasya valisi Seyfeddin Torumtay'ın 1278'de yaptırdığı türbedir. Halfet Gâzi (Hilfet Gazi) Medresesi'nin vakfiyesi 1225 tarihlidir. Hızır Paşa Medresesi, 1466'da yapılan külliyenin parçasıdır; külliyede cami, imaret, hamam, mektep ve şadırvan da bulunuyordu.
Hocası Kadızâde Mehmed İlmî Efendi, Amasya'da "Kadızâde Küçük Hoca" olarak da anılan tanınmış bir âlimdir; başka öğrencilerin de onun yanında öğrenimlerini tamamlayıp müderris oldukları kaynaklarda bildirilir. Hüsameddin'in 123. maddede andığı "Kadızâde Küçük Mehmed" de aynı kişi olabilir; bu bir tahmindir.
Başlıktaki Ad
Maddenin başlığında "Meydânlı" yazar, ama metin Bahçıvanzâde adını verir ve Meydân'dan söz etmez. Meydânlı lakabının kaynağı metinden anlaşılmaz. İbrâhim Efendi'nin kendisi hakkında başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 40–40. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar
Diğer kaynaklar