AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Köprülü Kadızâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 42 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Köprülüdür. Meşâyîh-i kudâtdan Köprülü Mahmûd Efendi’nin mahdûmudur. Amasya’da “Uzun Müderris” demekle meşhûr fuzalâdan Hâfız Mehmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm oldu. Ba’dehû müderris, kadı olup devr-i kasabât ederek 1090 hudûdunda vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Köprülüdür. Kadıların ileri gelenlerinden Köprülü Mahmud Efendi'nin oğludur. Amasya'da "Uzun Müderris" diye tanınan âlimlerden Hâfız Mehmed Efendi'den öğrenimini tamamlayıp genel ders verme yetkisini aldı. Sonra müderris ve kadı olarak kazaları dolaşıp 1090 sıralarında [1679] vefat etti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • meşâyîh-i kudât: kadıların ileri gelenleri
  • mahdûm: oğul
  • fuzalâ: bilginler, fazıl kişiler
  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • ders-i âm: halka açık ders okutma yetkisi olan müderris
  • devr-i kasabât: kasaba kasaba dolaşarak kadılık yapma
  • hudûdunda: sıralarında, yakınında

Köprü ve Köprülüler

Maddedeki "Köprülü" sözü, Amasya sancağının önemli kasabalarından Köprü'ye (bugünkü Vezirköprü) bağlıdır. Köprülü Mehmed Paşa'nın oğlu sadrazam Fâzıl Ahmed Paşa 1045'te [1635-36] bu kasabada doğmuştur. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın da gençliğinde Amasya sancak beyi Köprülü Mehmed Bey'in himayesinde yetiştiği, onun oğullarıyla birlikte medrese eğitimi gördüğü bilinir. Köprü, böylece on yedinci yüzyılda hem vezir hem âlim yetiştiren bir yerdi; İbrâhim Efendi'nin babası Mahmud Efendi'nin vezir ailesiyle akrabalığı olup olmadığı ise metinden anlaşılmıyor.

Hocası ve Kendisi Hakkında

Hüsameddin, İbrâhim Efendi'nin hocası Hâfız Mehmed Efendi'yi "Uzun Müderris" lakabıyla anar. Bu lakapla anılan bir Amasyalı müderris, on yedinci yüzyıl âlimleri üzerine yapılan çalışmalarda da geçer; ancak bu kişi ile Hüsameddin'in andığı Hâfız Mehmed Efendi'nin aynı kimse olduğu kaynaklarda açıkça belirtilmiyor. İbrâhim Efendi'nin kendisine ve babasına dair Hüsameddin dışında bir bilgiye rastlanmadı. Metin bu nedenle kısa bir hâl tercümesi olarak kalıyor: öğrenim, medrese müderrisliği, kadılık ve ölüm tarihi.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 42–42. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler