AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Hocazâde Hâfız

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 42 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Fuzalâdan Kadızâde Küçük Hoca demekle meşhûr Mehmed İlmî Efendizâde Abdullatîf Efendi’nin mahdûmudur. Şeyhü’l-kurrâ “Ders-i âmm Hâfız” demekle meşhûr Mehmed Efendi bin Ali’den ilm-i tecvîdi, ilm-i vücûh-ı kıra’âtı ahz u tahsîl-i ulûm ederek 1075’de Sultân Bâyezîd Câmii imâm-ı sânîsi ve dâru’l-kurra şeyhi oldu. Birâderi Hâfız Halîl Efendi de 1082’de câmi-i mezbûr imâm-ı evveli olmuşdu. Hâfız İbrâhim Efendi 1092 recebi evâilinde vefâtıyla vazife-i imâmeti mahdûmu Hâfız Mehmed Efendi’ye verildi. [107] Âlim, savt u edâsı güzel, müteşerri’ olup meşâhîr-i kurrâdan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Âlimlerden, "Kadızâde Küçük Hoca" diye tanınan Mehmed İlmî Efendizâde Abdullatîf Efendi'nin oğludur. Kur'an okuyucularının şeyhi, "Ders-i âm Hâfız" diye tanınan Mehmed Efendi bin Ali'den tecvid ilmini ve kıraat vecihlerini öğrendi, öteki ilimleri de tahsil ederek 1075'te [1664-65] Sultan Bayezid Camii'nin ikinci imamı ve dârülkurrâ şeyhi oldu. Kardeşi Hâfız Halîl Efendi de 1082'de [1671-72] aynı caminin birinci imamı olmuştu. Hâfız İbrâhim Efendi 1092 recebinin başlarında [1681] vefat edince imamlık görevi oğlu Hâfız Mehmed Efendi'ye verildi. Bilgin, sesi ve okuyuşu güzel, şeriata bağlı biriydi ve tanınmış kurrâ hâfızlarındandı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ilm-i tecvîd: Kur'an'ı harflerin çıkış yerlerine ve okuma kurallarına uygun okuma ilmi
  • ilm-i vücûh-ı kıra'ât: Kur'an'ın farklı okunuş biçimlerini bilme ilmi
  • şeyhü'l-kurrâ: Kur'an okuyucularının (kârilerin) başı
  • imâm-ı sânî, imâm-ı evvel: ikinci imam, birinci imam
  • dârü'l-kurrâ: Kur'an okuma ve hâfız yetiştirme okulu
  • savt u edâ: ses ve okuyuş biçimi
  • müteşerri': şeriata uyan, dinî kurallara bağlı

Bayezid Külliyesi ve Dârülkurrâ

Sultan Bayezid Camii, Şehzade Ahmed'in Amasya sancak beyliği sırasında II. Bayezid adına yaptırılan külliyenin camisidir; külliye cami, medrese, imaret ve tabhâneden oluşur ve kitabesine göre 1486'da tamamlanmıştır. Bu camide imamlık, Amasya'nın itibarlı görevlerinden sayılmıştır. Dârülkurrâ ise Osmanlı'da Kur'an'ın okuma usullerinin öğretildiği ayrı bir öğrenim kurumudur. Bir araştırmaya göre Amasya'da dokuz dârülkurrâ vardı ve yalnız Sultan Bayezid dârülkurrâsında üç yüzü aşkın hâfız bulunurdu.

Aile

Maddede imamlığın baba, kardeş ve oğul arasında geçtiği görülür: İbrâhim Efendi ikinci imam olur, kardeşi Halîl birinci imamlığa gelir, İbrâhim'in ölümüyle görev oğluna verilir. Bu, Osmanlı vakıf görevlerinde sık rastlanan ve çoğu zaman vakfiye şartıyla da desteklenen bir sürekliliktir. İbrâhim Efendi'nin hocası "Ders-i âm Hâfız" lakaplı Mehmed Efendi bin Ali ile babası Abdullatîf Efendi hakkında Hüsameddin dışında ayrıntılı bir kayıt bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 42–42. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler