AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Nûhzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 41 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Merzifonludur. Ora eşrâfından Nûh Ağa bin Mustafa oğludur. Sipâhî, Merzifon kethüdâyeri, 1069’da Merzifon voyvodası, ba’dehû Merzifonî Kara Mustafa Paşa kethüdâsı oldu. 1075’de Surre-i Hümâyûn Emîni olarak Hicâz’a gitdi. Avdetinde 1077 senesi muharreminin beşinde vefât etdi. [103]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Merzifonludur. Oranın ileri gelenlerinden Nûh Ağa bin Mustafa'nın oğludur. Sipahi, Merzifon kethüdayeri, 1069'da [1658-59] Merzifon voyvodası, sonra Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın kethüdası oldu. 1075'te [1664-65] Surre-i Hümâyûn Emini olarak Hicaz'a gitti. Dönüşünde 1077 muharreminin beşinde [1666] öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: ileri gelenler, soylu ve itibarlı kişiler
  • sipâhî: timarlı atlı asker
  • kethüdâyeri: sipahilerin işlerine bakan görevli
  • voyvoda: bir yerin mali ve idari işlerine bakan görevli
  • Surre-i Hümâyûn Emîni: Mekke ve Medine'ye gönderilen padişah hediyelerinin sorumlusu
  • avdet: dönüş

Surre ve Emîni

Surre, her yıl hac mevsiminden önce Mekke ve Medine halkının ihtiyaçları için İstanbul'dan gönderilen para ve hediyelerdir. Düzenli olarak gönderilmesi Yavuz Sultan Selim döneminde başlamış ve Osmanlı'nın sonuna kadar sürmüştür. Surre alayı Darüssaade ağası tarafından düzenlenirdi; hazırlıklar, yolculuk sırasında surrenin güvenliğinden ve Kutsal Şehirler'de dağıtımından sorumlu surre emininin atanmasıyla başlardı. İbrâhim Ağa'nın 1075'te [1664-65] bu göreve atanması, Merzifon'daki sipahilik, voyvodalık ve kethüdalık görevlerinden sonra gelir.

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Hüsameddin'in kethüdası olduğunu yazdığı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, 1634'te Merzifon'un Marınca köyünde doğmuştur; babası timarlı sipahi Oruç Bey'dir. 3 Kasım 1676'dan 15 Aralık 1683'e kadar sadrazamlık yapmış, 1683'te Viyana Kuşatması'nı yönetmiş ve aynı yıl Belgrad'da idam edilmiştir. Kara Mustafa Paşa'nın babası Oruç Bey'dir; Hüsameddin'in "Nûh Ağa bin Mustafa" dediği baba ondan farklıdır ve iki Merzifonlu arasındaki bağ, metne göre kethüdalık hizmetinden ibarettir. İbrâhim Ağa'nın kethüdalık yaptığı sırada Kara Mustafa Paşa'nın hangi görevde bulunduğu metinden anlaşılmaz. Nûhzâde İbrâhim Ağa hakkında başka bir kaynakta bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 41–41. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler