Özgün Metin

Kaynakta bu şiirden yalnız aşağıdaki iki beyit yayımlanmıştır; şiirin tamamı yayımlanmamıştır.

Ṣarf u manṭıḳ u edebiyyât u kelâm u ḥikmet
Hey’et ü hendese vü naḥv ü ḥadîẟ ü tefsîr
Cümle gördüm oḳudum baḥẟ ü tefrîdler görüp
Eyledim bilmege anıñ ekẟerinde taḥrîr

Günümüz Türkçesiyle

1. Sarf, mantık, edebiyat, kelam ve hikmet; heyet (astronomi), hendese (geometri), nahiv, hadis ve tefsir;

2. Hepsini gördüm, okudum, tartışmalara ve ayrıntılı incelemelere tanık oldum; çoğunda bilinmesi için yazılar kaleme aldım.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyitler, Âkif'in divanındaki ilk kasidenin 90. ve 91. beyitleridir. Öntürk ile Tunçadam'a göre Sultan III. Ahmed ile Dâmâd Ali Paşa'ya sunulan 96 beyitlik bu kasidede 79-94. beyitler şairin kendini övdüğü ve hâlini arz ettiği fahriye bölümüdür. Makale kasidenin tamamını yayımlamamıştır. Vezin makalede belirtilmemiştir.

Anlam ve Söz Sanatları

İlk beyit neredeyse tamamen bir ilimler listesidir: sarf (kelime bilgisi), mantık, edebiyat, kelam, hikmet (felsefe), heyet (astronomi), hendese (geometri), nahiv (cümle bilgisi), hadis ve tefsir. Bu sıralama, "ü" bağlacının art arda tekrarıyla kurulan bir tâdat (sayma) sanatı örneğidir ve bir Osmanlı medresesinin ders programını özetler. İkinci beyitte şair bu ilimlerin hepsini okuduğunu, tartışmalarına katıldığını ve çoğunda yazılar kaleme aldığını söyler. Fahriye, kaside geleneğinde şairin kendi değerini memduha hatırlattığı bölümdür; burada övülen şey şairlikten çok âlimliktir.

Tarihî Bağlam

Öntürk ile Tunçadam bu beyitleri, Âkif'in kasidelerinde çok okuyup yazdığını, mantık, edebiyat, kelam, hadis ve tefsir gibi ilimleri bildiğini dile getirdiği yerlere örnek olarak verir. Bu övünme kaynaklarla da desteklenir: Hüsameddin onu fıkıh usulünde çağının en büyük âlimi, Arap dili ilimlerine hakkıyla vâkıf biri olarak anar; torununun eserine göre de tefsir, hadis, lügat, usul ve edebiyatta kendisine başvurulan biriydi. Şairin hayatı için Îdîzâde Âkif Mustafa Efendi yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar