Özgün Metin

Sa‘âdetle hemîşe fâ’iḳ-i aḳrân u emẟâl ol
Bu iḫvân içre dâ’im ol ‘azîz-i Mıṣrâ iḳbâl ol

Günümüz Türkçesiyle

1. Mutlulukla daima akranlarının ve benzerlerinin üstünde ol; bu kardeşler arasında daima ikbal Mısır'ının azizi ol.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit, divanın sonundaki müfredlerden biridir ve makalede örnek olarak verilen ikinci müfreddir. İki mısra da "ol" redifiyle biter; kafiye "emẟâl" ve "iḳbâl" kelimelerindeki "-âl" sesidir. Mısraların uzunluğu ve yapısı hezec bahrinin "mefâ‘îlün" kalıbını düşündürür, ama neşirde vezin gösterilmemiştir.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit bir tebrik ve dua beytidir: şair muhatabına mutluluk içinde akranlarını geçmesini, "kardeşler" arasında ikbal Mısır'ının azizi olmasını diler. İkinci mısrada Hz. Yusuf'a açık bir telmih vardır. Kıssaya göre Yusuf kardeşleri tarafından kuyuya atılmış, sonunda Mısır'da yüksek bir mevkie, "Mısır azizi" konumuna ulaşmıştır. "İḫvân" (kardeşler) ve "‘azîz-i Mıṣr" sözleri bu kıssayı hatırlatarak muhatabın, çevresindekilerin kıskançlığına rağmen yükseleceği dileğini dile getirir. Neşirdeki "‘azîz-i Mıṣrâ iḳbâl" yazımı büyük olasılıkla "‘azîz-i Mıṣr-ı iḳbâl" (ikbal Mısır'ının azizi) tamlamasıdır; bu okuma bizimdir.

Tarihî Bağlam

Beytin kime söylendiği bilinmez. "Bu iḫvân içre" sözü belli bir topluluğa, belki bir meclise ya da bir ailenin kardeşlerine işaret eder, ama kaynakta bu konuda bilgi yoktur. Şairin hayatı için Îdîzâde Âkif Mustafa Efendi yazısına bakılabilir.

Kaynakça

  • Tolga Öntürk ve Özcan Tunçadam, "Amasyalı 'Îdî-zâde Âkif Mustafa ve Divanı", Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, 6(12), 2020, s. 259-281 (metin: s. 280). https://doi.org/10.28981/hikmet.683811

Çevrimiçi kaynaklar