Koca Müftü diye anılan Amasya müftüsü ve müderrisi Îdîzâde Âkif Mustafa Efendi: hayatı, divanı ve günümüze ulaşan şiirleri.
İki kez Amasya müftüsü olan, kırk beş yıl ders okutan Îdîzâde Âkif Mustafa Efendi: Hüsameddin'e ve torununun anlatısına göre hayatı, divanı, makameleri ve şiiri.
Âkif'in divanındaki na't: şeriat ve Peygamber övgüsü, savaş alanını gül bahçesine benzeten tasvir, dört imam, şeyhülislam methi ve yetim kalmış şairin dileği.
Âkif'in "dur baña" redifli karamsar gazeli: baharın her güzelliğinin şaire kan, matem ve kış gibi göründüğü, tesellinin yalnız Allah'tan beklendiği beyitler.
Âkif'in "âsâ" (gibi) redifli gazeli: misafir gibi konup göçen dünya, zaman gibi vefasız sevgili, kaş-yay oyunu ve kalemi kamışlıkta aslana benzeyen şair.
Âkif'in "eyleme yâ Rab" redifli münacat gazeli: gaflet kadehinden, isyan tuzağından ve cehalet kuyusundan korunma, son nefesin hayırla bitmesi dileği.
Âkif'in "eyler" redifli gazeli: liyakatsizi kollayan zamandan şikâyet, kargaların gül sırdaşı olduğu bahçe ve mahlas beytinden sonra bir velinimete övgü.
Âkif'in diş ağrısı üzerine yazdığı gazel: inci dişler, tekme atan ağrı atı, kabir azabına benzetilen sızı ve sevgilinin dudak balından sakınmayan şaire takılma.
Âkif'in "ḳalur gider" redifli gazeli: gelmeyen kavuşma mektubu, rakibin meclisinde kalan sevgili, çamurda kalan zahit ve kıyamete dek kırgın kalan gönül.
Âkif'in "mi degildir" redifli gazeli: şehitlik kılıcı gamzeler, rahmet döşeği tabut ve mahlas beytinde tövbe eden şairin niyetinin Amasya'ya dönmek olduğu itirafı.
Âkif'in "itmiş" redifli gazeli: gül bahçesine giden sevgili, beden kafesinde inleyen gönül bülbülü, zülüf yılanından kaçıp doğana sığınan keklik ve can alan merhamet.
Âkif'in "mı ḳaṣdıñ" redifli gazeli: gül bahçesine salınan seher selvisi, öfkeli gonca, sırrı açığa vurmak isteyen gülüş ve zehir gamzeli, panzehir dudaklı hekim sevgili.
Âkif'in sonbahar gazeli: güzü "eski baharın düğünü" sayan, kınalı çınar yapraklarında ve dökülen yapraklarda fena yolunun neşesini gören bir mevsim şiiri.
Âkif'in Allah'a seslenen rubâîsi: lütufla bülbül gibi öten, kahırla semender gibi ateşte yaşayan gönlün korku külhanı ile ümit gül bahçesi arasındaki hâli.
Âkif'in bir dua rubâîsi: mutlak hükümdar Allah'tan gizli kullar zümresine katılmayı ve şeriatla su verilmiş dil kılıcıyla Hak davasının damarlarını açmayı dileyen dörtlük.
Âkif'in tek beyitlik bir müfredi: şairin gülüşü yüzünde, gamı gönlünde; kalemin cilvesi yazıda, büklümü kamışındadır. Ses ve anlam oyunlarıyla örülmüş bir beyit.
Âkif'in tek beyitlik bir tebrik ve dua müfredi: muhatabının akranlarını geçmesini, kardeşleri arasında Hz. Yusuf gibi ikbal Mısır'ının azizi olmasını dileyen beyit.
Âkif'in Sultan III. Ahmed ile Dâmâd Ali Paşa'ya sunduğu 96 beyitlik kasideden yayımlanan tek beyit: padişahı Allah'ın çekilmiş kılıcı olarak öven medhiye beyti.
Âkif'in III. Ahmed kasidesinin Dâmâd Ali Paşa'ya ayrılan bölümünden yayımlanan tek beyit: "ilk akıl" ile "ikinci" kelimeleri üzerine kurulmuş bir övgü.
Âkif'in III. Ahmed kasidesinin fahriye bölümünden yayımlanan iki beyit: sarf, mantık, kelam, heyet, hendese, hadis ve tefsiri okuyup çoğunda eser yazdığını söyleyen şair.
Âkif'in Mehmed Paşa'ya yazdığı yüz beyitlik kale kasidesinin fahriyesinden yayımlanan iki beyit: hem şair hem âlim olduğunu, vaktini tahsile vakfettiğini söyleyen şair.
Âkif'in hocası Uşşâkzâde Efendi'nin gazeline yazdığı 18 beyitlik müzeyyel nazireden yayımlanan iki beyit: hocasını öven ve onunla hacca gitmeyi dileyen şair.
Âkif'in renkleri redif yapan gazelinden yayımlanan tek beyit: siyah, kırmızı, beyaz, yeşil ve sarının sevgilinin güzelliğiyle ve âşığın hâliyle eşleştiği beyit.
Âkif'in Kaymakam Paşa'nın şerh kitabı için yazdığı 25 beyitlik tarih kıt'asının yayımlanan son beyti: 1121 (1709-10) tarihini veren mürekkep ve Kâbe örtüsü imgesi.
Âkif'in babası Îdî Bayram Efendi'nin ölümüne yazdığı 18 beyitlik mersiye-tarihin son beyti: "Bayram" adı ile "ıyd" (bayram) sözü üzerine kurulmuş 1112 tarihi.
Âkif'in Gülnuş Emetullah Sultan'ın Üsküdar'da yaptırdığı çeşmeye yazdığı 12 beyitlik tarih kıt'asının son beyti: "Gel iç" diye çağıran 1120 (1708-09) tarihi.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.