Nota bu deyişin sözünü ve ezgisini Âşık Kul Cemal'e verir, oysa son bent "Pir Sultan Abdal'ım" diye başlar. Mahlasın durduğu yerde başka bir ozanın adının geçmesi, notanın açık bıraktığı asıl sorudur; derleyiciler buna bir açıklama getirmemiştir. Her bent "Sana medet, yolun mürvet, ya Ali" yakarışıyla biter. Deyişi Merzifon'da âşığın kendi icrasından derleyen ekip onu arşive 2093 numarayla kaydetmiştir; TRT kayıtlarında bulunmaz.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2093; TRT numarası değildir
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Tür: deyiş
  • Söz ve müzik: Âşık Kul Cemal (notadaki kayda göre)
  • Kaynak kişi: yazılmamış; icra eden besteci
  • Derleyen ve notaya alan: Erkan Demirtaş, Berkay Gençer
  • Derleme tarihi: verilmemiş; CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı kapsamında (2021'de başladı)
  • Makam: Hüseyni dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Kaynak bağlantısı: Repertükül Arşiv 2093 (TRT'de bulunmuyor)

Sözleri

Künye sözleri çağdaş bir âşığa bağladığı için metin telifli kabul edilmiş, burada yalnız ilk bent verilmiştir. Bentlerin tamamı notadadır.

Kaşlarında mim-i vafi yazılı
Sana medet yolun mürvet ya Ali
Dilerim günahım katen açmıştır
Sana medet yolun mürvet ya Ali

Yüzde harf okumak Alevî-Bektaşî şiirinde sık görülen bir imgedir; kaş çoğu zaman bir harfin kavsine benzetilir. "Mim-i vafi" notada bu biçimde yazılmıştır ve tam karşılığı belirsizdir. Mim ile vav harflerinin bozulmuş bir yazımı olabilir, "vâfî" (tam, eksiksiz) sıfatı da olabilir. Üçüncü dizedeki "katen" de aynı belirsizliği taşır. İkinci bentte meleklerle güzelce görüşülür, dosta erişilir. Son bentte Pir Sultan Abdal adı, Hasan ile Hüseyin'in başı ve lokma hakkı için Ali'ye yemin edilir.

Hikâyesi

Son bentteki adın bir saygı anışı mı, yoksa geleneğin Pir Sultan Abdal'a bağladığı bir deyişin Kul Cemal tarafından yeniden düzenlenmesi mi olduğu bilinmiyor. Bu soruyu cevaplayacak bir derleme notu ya da yayın bulunamadı; künyedeki söz sahipliği, notanın verdiği biçimiyle aktarıldı.

Müzikal Özellikleri

Ezginin pes ve tiz sınırları arasında tam bir oktav vardır: La'dan bir üst La'ya, sekiz ses. Dizi Hüseyni, usul 4/4, karar ve bitiş sesi La'dır. Bu genişliğe ulaşan öbür tek eser Erdal Denk'in "Kaldıralım Ara Yerden Dargınlığı"dır. Kul Cemal'in öbür eseri olan safalama ise yedi seste kalır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Nota, Kul Cemal'in kendi söyleyişinden alınmıştır. Âşığın "Ehl-i Beyt Soyundan Ali Yolundan" adlı safalaması aynı arşivde 2087 numaradadır. Deyişin notanın dışında bir icrasına ulaşılamadı. Amasya'da derlenmiş öbür türkü, uzun hava ve deyişler Yeşilırmak'ın Ezgisi çatısı altında toplanmıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar