Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Günah ettim şahım darına durdum
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Kırklar eşiğine yüzümü sürdüm
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Hamza Rıza’ya, ben ricaya vardım
İmam Hüseyin’i de şefim buldum
Şahım Zeynel aba eyledi yardım
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Muhammed Bakır’ın yüzü nuruna
İmamı Cafer’in vardım darına
Kalmış günahımın külli varına
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Musa’yı Kazım’dan görünen nurlar
Aliyül Rıza’ya nakş olan nurlar
Kalma günahıma erenler pirler
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Muhammed Takı’nın yolu aşkına
Aliyül Naki’nin hali aşkına
Bağışla cürmümü Veli aşkına
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Hasan ül Askeri nuru hak için
Erenler semahı devri hak için
Muhammed Mehdi’nin sırrı hak için
Allah bir Muhammed Ali aşkına
Mürşidi bilelim yâre varalım
Kul Hüseyin ile dara varalım
Şerleri defeden hayra varalım
Allah bir Muhammed Ali aşkına

Günümüz Türkçesiyle

1. Günah ettim, şahım, senin darına durdum; Kırklar eşiğine yüzümü sürdüm. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

2. Hamza'ya ve Rıza'ya yalvarmaya vardım; İmam Hüseyin'i de kendime şefaatçi buldum; şahım Zeynelabidin yardım etti. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

3. Muhammed Bakır'ın yüzünün nuruna, İmam Cafer'in darına vardım; kalmış bütün günahlarım için. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

4. Musa-i Kâzım'dan görünen nurlar, Ali Rıza'ya işlenen nurlar; ey erenler, ey pirler, beni günahımla bırakmayın. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

5. Muhammed Taki'nin yolu aşkına, Ali Naki'nin hâli aşkına, velinin aşkına suçumu bağışla. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

6. Hasan Askerî'nin nuru hakkı için, erenlerin semahının dönüşü hakkı için, Muhammed Mehdi'nin sırrı hakkı için. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

7. Mürşidi bilelim, yâre varalım; Kul Hüseyin ile dara varalım; kötülükleri gideren hayra varalım. Allah bir, Muhammed ve Ali aşkına.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Son üç dörtlükte ilk üç dize aynı sözü üç kez yineler: "aşkına, aşkına, aşkına", "hak için, hak için, hak için", "varalım, varalım, varalım". Daha önceki dörtlüklerde bu dizeler farklı sözlerle uyaklanır ("vardım, buldum, yardım", "nuruna, darına, varına", "nurlar, nurlar, pirler"). "Allah bir Muhammed Ali aşkına" nakaratı ilk dörtlükte ikinci ve dördüncü dizede, sonrakilerde dördüncü dizede gelir. On birli hece ölçüsüyle söylenen yedi dörtlüğü Işık düvaz-ı imam olarak sınıflar. Mahlas son dörtlükte "Kul Hüseyin ile" biçimindedir; şair kendini burada topluluğun içinde anar. Metin dört kaynak kişinin aktarımından derlenmiştir; Âşık Cafer Aydoğdu, Kul Hüseyin'in torunu Erdoğan Koç ve Halil Sezgin bunlar arasındadır.

Anlam ve Söz Sanatları

Deyiş, cemdeki "dar" erkânıyla açılır. Dar, Alevî cem ibadetinde kişinin topluluğun ve dedenin önünde durup kendini teslim ettiği, kusurunu dile getirip af dilediği duruştur. Şair günah işlediğini söyler, şahın darına durur ve Kırklar eşiğine yüzünü sürer. Ardından On İki İmam'ın her birine ayrı ayrı sığınır: Hüseyin şefaatçi, Zeynelabidin yardımcı, Cafer'in darı, Kâzım ile Rıza'nın nurları, Taki'nin yolu, Naki'nin hâli, Askerî'nin nuru ve Mehdi'nin sırrı. İkinci dörtlükte Hasan'ın yerine "Hamza" adının geçmesi dikkat çekicidir; kaynak bunu açıklamaz.

Nakarat Alevî-Bektaşî inancının özünü tek dizede toplar: Allah birdir, Muhammed ve Ali aşkına dua edilir. Altıncı dörtlükte "erenlerin semahının dönüşü" de kutsal sayılan şeyler arasında anılır; semah, cemde Hakk'a yönelişi anlatan dönüşlü ritüel harekettir. Son dörtlükte şair yalnız kendi adına konuşmaz; "mürşidi bilelim, dara varalım" diyerek topluluğu birlikte dara durmaya çağırır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar