Özgün Metin

Vezin: Fe‘ilâtün Fe‘ilâtün Fe‘ilâtün Fe‘ilün

Bezm-i rindâne yetür behr-i Hudâ ey sâkî
Çekelim bâdeyi bâ–sît u sadâ ey sâkî
İdelim rûhına mahbûb-ı Hudânın salavât
Âl-i emcâdına hem hayr du‘â ey sâkî

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey sâkî, Allah rızası için rintlerin meclisine (şarabı) yetiştir; şarabı açıktan, adıyla sanıyla, sesle sedayla içelim.

2. Allah'ın sevgilisinin (Hz. Muhammed'in) ruhuna salavat getirelim; ey sâkî, onun şanlı soyuna da hayır dua edelim.

Edebî ve Tarihî Yorum

İkinci sâkî rubaisi, ilkinin bıraktığı yerden devam eder. Birinci dörtlükte şarap Allah'ın adıyla içilmiş, o ada can feda edilmişti; burada aynı meclis Peygamber'e salavat ve onun ailesine dua ile tamamlanır. Klasik divanlar çoğunlukla tevhid, münacat ve naat ile açılır. Nigârî bu sırayı ayrı kasidelerle kurmaz, iki kısa dörtlüğe sığdırır: önce Hudâ'nın adı, sonra "mahbûb-ı Hudâ", yani Allah'ın sevgilisi olan Peygamber, en sonda da "âl-i emcâd", şanlı soyu. Bu sıralamanın bilinçli bir açılış düzeni olduğunu düşünmek mümkündür, ama şair bunu bir yerde açıkça söylemez.

Dördüncü mısradaki Ehl-i Beyt anışı Nigârî okuru için tanıdıktır. Şair Peygamber'in ailesine duyduğu sevgiyi divanının pek çok yerinde, kimi zaman sert bir dille dile getirmiş, bu tutumu Amasya'da ulemayla yaşadığı tartışmada da belirleyici olmuştur. Burada ise o sevgi en sade biçimiyle, bir dua cümlesi olarak görünür.

"Bezm-i rindâne" (rintlerin meclisi) ve "bâ-sît u sadâ" (ün ve sesle) ifadeleri birinci rubaideki yüksek sesle anma fikrini sürdürür. "Sît" Farsçada ün, şöhret, "sadâ" ses demektir; ikisi birlikte şarabın gizli kapaklı değil, herkesin duyacağı biçimde içilmesini anlatır. Rint, divan şiirinde dış görünüşe ve kınamaya aldırmayan, gönlü temiz âşıktır; mecliste rint olmak, zahidin kınamasını göze almak anlamına gelir.

"Hudâ, sadâ, du‘â" kafiyesi ve "ey sâkî" redifi iki dörtlüğü birbirine bağlar; remel kalıbı da ilkininkiyle aynıdır. Üçüncü mısra, rubailerde olduğu gibi kafiyesiz kalır ve "salavât" kelimesiyle biter.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar