Ankara Devlet Konservatuvarı heyetinin 1943'te Amasya'da kayda geçirdiği ilk parçalar sözsüzdü. Katalogda Amasya'ya ayrılan bölüm, Muharrem Sorgu ile Sabri Tınaztepe'nin aynı plağın B yüzüne art arda çaldığı üç havayla açılır: "Üsküp", "Paçalı" ve "Sarhoş Havası". Ortadaki Paçalı, Muzaffer Sarısözen'in notasıyla TRT repertuvarına geçmiştir; oyun havaları bölümündeki numarası 125'tir.

Künye

  • Repertuvar no: TRT Türk Halk Müziği repertuvarı 125 (oyun havaları bölümü)
  • Yöre: Amasya; repertuvarda ilçe ya da köy yazılmamış
  • Kaynak kişi: Muharrem Sorgu ve Sabri Tınaztepe
  • Derleyen ve notaya alan: Muzaffer Sarısözen
  • Derleme tarihi: tahminen 4 Temmuz 1943, Amasya; konservatuvar kataloğunda sıra 3570, plak 1104/B-2
  • Makam: Karcığar dizisi; karar La, bitiş Re
  • Usul: 2/4
  • Türü: oyun havası (sözsüz)
  • Müzik: anonim
  • TRT bağlantısı: TRT'nin eser eser açık bir repertuvar adresi yoktur; 125 numaralı eserin künyesi ve tek sayfalık nota görüntüsü Repertükül'de yer alır.
  • Genel yazı: Yeşilırmak'ın Ezgisi

Sözleri

Heyetin Amasya'da kaydettiği o ilk parçalar gibi Paçalı da bir çalgı havasıdır; notada sözlerin yerini "Sözü Yoktur" ibaresi tutar.

Hikâyesi

Kayıt gününe dair bilinenler katalogdan gelir: heyet 4 Temmuz'da Zile'den Amasya'ya geçmiş, çalışmaya bu iki çalgıcıyla başlamıştır. Muharrem Sorgu aynı gün Abdullah Çakırer ve Muhlis Orçun'la "Mendilim Var" ile "Amasya Dağları" kayıtlarında da yer alır; Sabri Tınaztepe ise 6 Temmuz'da Naciye Perin'in okuduğu gelin havası ile kaynana türküsüne eşlik etmiştir. Katalog Paçalı'nın yerini ve tarihini köşeli parantezle, tahmin olarak verir. İki çalgıcının hangi sazları çaldığı repertuvar künyesinde yazmaz; adın kaynağı, havanın nasıl oynandığı ve bir olaya bağlanıp bağlanmadığı da kaynaklarda karşılıksız kalır.

Aynı adı taşıyan ikinci bir kayıt üç gün sonra Merzifon'da yapılmıştır: 7 Temmuz 1943'te Rasim ve Tahsin Olgun ile Muharrem Coşkun ve Turabi Tanrısever'den oluşan topluluk heyete bir "Paçalı" çalmıştır (sıra 3646). İki kaydın aynı ezgi mi, yoksa aynı adı taşıyan iki ayrı hava mı olduğu katalogdan anlaşılmaz; TRT notası Amasya'daki ilk kayda dayanır.

Müzikal Özellikleri

Paçalı La'da karar kılar, ama son sesi kararın dörtlü üstündeki Re'dir. Amasya'nın TRT repertuvarındaki öbür oyun havalarıyla yan yana konunca karar sesi ile bitiş sesi ayrı olan iki havadan biri budur; öbürü Merzifon Karşılaması'dır. Dizisi Karcığar, usulü 2/4'tür. Ezginin hangi sesler arasında dolaştığı künyeye işlenmemiştir, tek sayfalık notadan okunabilir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Elde iki belgeli kayıt vardır: Muharrem Sorgu ile Sabri Tınaztepe'nin 1943'te Amasya'da doldurduğu plak ve aynı adı taşıyan Merzifon kaydı. Daha sonraki icralar hakkında bir bilgiye ulaşılamadı.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar