Amasya doğumlu nişancı ve şair Tâcîzâde Câfer Çelebi'nin divanı: kasideleri, gazelleri ve kıt'aları özgün metin ve günümüz Türkçesiyle.
Amasya doğumlu nişancı Tâcîzâde Câfer Çelebi'nin divanı, Heves-nâme'si ve nesir eserleri; tezkirecilerin hükümleri, nazire mecmualarındaki yeri ve divanın neşri.
Câfer Çelebi divanının ilk gazeli: âşığı sevgilinin rızasına teslim olan kişi diye tanımlayan, duman imgesini beyitten beyite taşıyan ve Hak rızasıyla biten beş beyit.
Ayrılık gecesini ömre katan, rakibe dünyayı bırakıp sevgiliyi isteyen ve gül yaprağını kızgın nala benzeten "baña" redifli gazel; teklifsiz söyleyişin örneği.
Şeyhî'nin "baña" redifli gazeline yazılan nazire: Ahmed Paşa'nın naziresiyle yakın akrabalık, mahlasın sondan bir önceki beyitte durması ve sevmeyi günah sayan âşık.
Ahmedî'nin "serv-i revân ola" zeminine yazılan nazirelerin ilki: canı sevgilinin zülfüne yatıran âşığın kâr-zarar hesabı ve belin yokluğuyla şakalaşan mahlas beyti.
Ayva tüyünü ölümsüz Hızır'a, kanlı kirpikleri nakkaş fırçasına benzeten gazel; Erünsal'ın Ahmed Paşa ile karşılaştırdığı matla ve Nazmî'deki geniş nazire grubu.
Sefere çıkan sevgiliye söylenmiş bir yol duası: kervanbaşından yol kesene uzanan yolculuk kelimeleri ve gözden ırak olunca unutulma korkusu.
Sevgilinin mahallesini cennete, sâkîyi huriye, kadehi gam okuna karşı kırmızı bir kalkana çeviren gazel; kıyamet ile kâmet arasında kurulan akıl yürütme.
"Ne kara günler gelirse gelsin" diyen sade ve konuşma diline yakın ayrılık gazeli; Erünsal'ın örnek gösterdiği beyit ve nal ile kıvılcım arasında okunan mahlas beyti.
"Öp" redifli teklifsiz bir meclis gazeli: sevgilinin eteği, Kâbe örtüsüne benzeyen zülfü ve ferman gibi okunan ayva tüyü; saygı ile şakanın iç içe geçtiği beyitler.
"Sakınarak" redifli gazel: sevgiliyi göz değmesinden, aynalardan, ay ışığından ve âşığın kendi kanından korumaya çalışan âşık; Erünsal'ın leff ü neşr örneği.
Sevgilinin dudağını, gözünü ve gamzesini Şifâ, Hikmetü'l-ayn ve Şerhu'l-İşârât adlı medrese kitaplarına benzeten kısa gazel; Ahmedî'ye nazire ve bir göz kafiyesi.
Yanağı aynaya benzetip bakmanın zararsızlığını savunan "ey dōst" redifli gazel: Şeyhî zemininde bir nazire, Zâtî'nin tekrarladığı matla ve mum gibi başından geçen âşık.
Ahmed Paşa'nın "dürüst" redifli zeminine II. Bayezid ve Necâtî ile birlikte yazılan nazire: zülfün çevgânı, "cān" kelimesinde saklanan elif ve bir divana değen beyitler.
"Bahs" redifli, her beyti bir münazara olan gazel: Ahmed Paşa'nın otuz şairin nazire yazdığı zemini, karınca ile Süleyman ve zülüfle tartışıp yenilen menekşe.
"-enc" gibi dar bir kafiyeyle yazılmış kısa gazel: ejderhalı hazine, turunca dönen aynalar, gece göğünde bir satranç tahtası ve Erünsal'ın soru-cevaplı beyit örneği.
"Kadeh" redifli meclis gazeli: şafakta beliren hilalden doğan güneşe, sarhoş olup elden ele taşınan kadehten âşığın toprağından yapılan kaba uzanan imgeler.
Hadis usulünün sahih, sarih ve hasen terimleriyle kurulan güzellik tarifi: fetva veren dudak, "ente melîh" yazılan yüz ve şairin kendine verilen fasih dil için şükrü.
Yanağı bir kitap sayfasına, tüyü haşiyeye, dudağı noktaya, beli çizgiye benzeten gazel; aşk yolunun "en sahih mezhep" sayılması ve yakut macunuyla ferahlayan gönül.
"Şāḫ şāḫ" ikilemesini redif yapan ses yüklü gazel: yanağa dökülen kâkül, gül bahçesinde dolaşan kumru ile bülbül, şimşir tarak ve daldan dala öten şair.
Ocak başında söylenmiş bir kış gazeli: yılan kuşanan ateş, feleğin gözünden akan duman yaşları, morarmış kor ve bülbül yerine kargaların öttüğü bahçe.
Ahmed Paşa'nın "lezîz" redifli gazeline nazire: iki beyti bir beyitte birleştiren usta işi tekrar, Necâtî ve Zâtî ile akrabalık ve şeker kamışına benzeyen şiir tomarı.
Cem Sultan'ın bir gazeline yazılan nazire: misk kokulu saba, bahar sineğine benzeyen ben, demir kafesteki papağan ve Zâtî'nin aynen aldığı bir mısra.
Altın kadeh ile rakibin sarı yüzünü yan yana koyan meclis gazeli: cennetten açılan kapılar, haça dönen perçem altında kâfirleşen mihrap ve kıl inceliğinde canlar.
Göz seğirmesini sevgilinin gelişine yoran "mı gelür" redifli gazel: baharda başa gelen sevda, seyirlik sayılan ölüm ve Ulvî'nin zeminine çok yakın duran bir nazire.
"Behey kâfir" redifli, kısa vezinli bir sitem gazeli: tabuta dönen ten, kale burcu olmayan beden, bülbülünü süren çimen ve yıkılan Beytü'l-Ma'mûr gibi gönül.
Hüsrev, Şîrîn, Şebdîz, Leylâ ve Mecnûn adlarını gündelik anlamlarıyla birlikte işleten gazel: büyücüyü büyüleyen göz ve vezinsiz şiir gibi aksak rakip benzetmesi.
Ay ışığına bakan zerreyi şeref burcunda güneşe çeviren matla: iltizamlı kafiye, tam cinas, gamzenin konakladığı yıkık kervansaray ve Ahmedî zeminindeki büyük grup.
Reyhânî, muhakkak ve Yâkût'un yazısı arasında kurulmuş bir hattat beyti: ağzı yırtılan gonca, dağlara düşen çam ve Nazmî'deki kalabalık "gül-i ter" grubu.
"Didiler" redifli, hükmü başkalarının ağzından veren gazel: Şeyhî'ye benzetilmekle övünen mahlas beyti, Leylâ ile Mecnun, kör zahit ve Arap harfli göz kafiyeleri.
"Kemer" redifli gazel: aya kemer bağlayan kıskanç hâle, Cevzâ'nın kemerini geçen bel kuşağı, varını ortaya koyan kemer ve kemer halkasına dönen âşığın boyu.
Yaraların âşık için kan ağladığı matlaı, altın ile mangır karşılaştırması, kabarcıktaki heves ve kara kilimli sümbüllerle Hafî zemininde yazılmış "pâreler" redifli nazire.
Nazmî'de zemin olan ve Necâtî ile Kanuni'nin nazire yazdığı gazel: hasta ve ağır yürüyen saba, "bir içim su" deyimi, bitişik kaşlar ve mühürlü mektup gibi goncalar.
"Allah bilir" sözünü iki tonda kullanan "bilür" redifli gazel: vuslata yol açan gözyaşı, kaşın perdeci oluşu ve Necâtî'nin beytini hatırlatan mahlas beyti.
"Güzel oldur ki turdugı oturdugı yaraşıkdur" beytini taşıyan gazel: iç kafiye, iki renkli "gül-i ra‘nâ"nın iki yüzlülüğü, saç zinciri ve Zâtî'nin tekrarladığı bir mısra.
"Yaslanur" redifli gazel: eşiğe yaslanan can, dize baş koyan âşık, koluna yaslanan sevgilinin gümüş kemerdeki şemsesi, yayına yaslanıp uyuyan okçu göz ve Arş'ın melekleri.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.