Özgün Metin

Okundı hutbe-i Orhan-ı Gāzi
O 'Osmân bin Toñrul nesli gāzi
Şerî'at gögine gül bunlar oldı
Çü togdı şems-i tâb Orhan-ı Gāzi
Gazâ-y-ıçun ki ak börk ol geyüpdür
Yüzi ag işi sag Orhan-ı Gāzi
Ne geyse yaraşur Orhan-ı Gāzi
Âşık Paşa zamanındaydı gāzi

Günümüz Türkçesiyle

1. Orhan Gazi'nin hutbesi okundu; o, Osman oğlu, Toñrul (Ertuğrul) soyundan bir gazidir.

2. Bunlar şeriat göğünde gül oldu; çünkü Orhan Gazi parlayan güneş gibi doğdu.

3. Gaza için o ak börkü giymiştir; yüzü ak, işi sağlam Orhan Gazi.

4. Orhan Gazi ne giyse yakışır; gazi, Âşık Paşa'nın zamanındaydı.

Edebî ve Tarihî Yorum

İznik'te İlk İmaret

Orhan, otuz üçüncü bâbda İznik'te büyük bir kiliseyi cuma mescidi, bir manastırı medrese yapar ve Yenişehir kapısı çıkışında bir imaret kurar. İmaretin şeyhliği Edebali'nin müridi Hacı Hasan'a verilir; yazar, onun neslinin kendi zamanına kadar bu görevde olduğunu söyler. İmaretin kapısı açılınca pişen yemeği Orhan kendi eliyle üleştirir, ilk gece kandilini de kendisi yakar. Medrese önce Mevlânâ Dâvud-ı Kayserî'ye, sonra Konya'da Sirâceddin-i Urmevî'nin talebesi olan Tâceddîn-i Kürdî'ye verilir; hitabet Karahoca'nındır. Orhan İznik'i taht edinir.

Bir Hutbe ve Bir Ad

İlk beyit, Manzume 4'te Karacahisar'da Osman adına okunan ilk hutbeyi hatırlatır: şimdi hutbe Orhan adına okunmaktadır ve beyit soy zincirini Osman'dan Toñrul'a (Ertuğrul) bağlar. Üçüncü beyit, otuz birinci bâbda anlatılan ak börke döner; "yüzi ag" deyimi, börkün rengiyle Orhan'ın alnı açıklığı arasında bir tevriye kurar. Son beyitte yazar, Orhan'ın Âşık Paşa'nın zamanında yaşadığını söyler. Aynı bâbın bir önceki parçasında Âşık Paşa'nın Orhan'a dua ettiği belirtilmişti. Âşık Paşa 733 (1332-33) yılında öldüğüne göre Orhan'ın ilk yıllarıyla çağdaştır; yazarın kendi atasını Orhan'ın İznik'teki saltanat sahnesinde anması, Osmanlı kuruluşuna bir aile tanıklığı ekleme çabasının bir parçasıdır. Her beyit "gāzi" redifiyle kapanır.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 369 (çeviriyazı metin, bâb 33).