Havanın adındaki soru işareti katalogcuya aittir: Celal Volkan Kaya, TRT'deki derleme fişi kopyasında başlığın ilk kelimesini "Bıçak" diye okumuş, ama okuyuşundan emin olamamıştır. Parçayı Merzifon'un Türnük bucağına bağlı Kızıleğrek köyünden iki çalgıcı, zurnacı Osman Keleş ile davulcu Hüseyin Duran çalmıştır. Kaydın yeri de tarihi de fişte açıkça okunmadığı için katalogda köşeli parantezle, Merzifon ve 8 Temmuz 1943 olarak tahmin edilmiştir. Sözsüz bir oyun havasıdır; TRT repertuvarında yer almaz ve notası basılmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Yöre: Merzifon (tahminî kayıt yeri)
  • Kaynak kişiler (icracılar): Osman Keleş, zurna; fişteki doğum yılı Rumî 1330 (1914 dolayı). Hüseyin Duran, davul; Rumî 1331 (1915 dolayı). İkisi de Merzifon, Türnük bucağı, Kızıleğrek köyünden
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı (Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen)
  • Derleme tarihi: tahminen 8 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: eski Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivi (bugün Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda), plak 1120/A-3; Kaya kataloğunda sıra 3654
  • Tür: oyun havası, sözsüz (zurna ve davul)
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT bağlantısı yoktur; künye Ankara Devlet Konservatuvarı kataloğunda
  • Genel yazı: Yeşilırmak'ın Ezgisi

Sözleri

Söz yerine zurnanın sesi vardır; fişte bir ilk dize yazılı değil, basılmış bir nota da yok. Kayıt, 1943 plakları arasında, 1120 numaralı plağın A yüzünde üçüncü parça olarak durur.

Hikâyesi

Oyunun Merzifon'da nasıl oynandığı, elde bıçakla mı oynandığı, yoksa adın başka bir şeye mi gönderme yaptığı bilinmiyor. Kaya'nın kataloğunda "bıçak" sözü bir oyun adı olarak yalnız bir kez daha geçer: 1939'da Konya'nın Hüyük ilçesinde kaydedilen "Hop Dillala (Bıçak Oyunu)". İki kayıt arasında bir bağ kurmaya yetecek bilgi yoktur. Merzifon'daki havanın yakılışı ya da oynanışı üzerine yayımlanmış bir anlatıya da rastlanmadı.

Müzikal Özellikleri

Dizisi, usulü ve bölümleri hakkında yayımlanmış bilgi yoktur. Bildiğimiz, zurna ile davul için çalındığıdır; ikilinin kayıtlarında bölüm adları zaman zaman başlığa yazılmıştır ("Kürt Halayı (Ağırlama – Yanlama – Yeldirme)", "Güreş (Dönmesi – Kapışması)"), bu havada ise böyle bir ayrıntı yer almaz.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Osman Keleş ile Hüseyin Duran'ın adı katalogda dokuz kayıtta birlikte geçer: "Çerkes Halayı", "Gelin Ağlatma", bu hava, "Yol Havası (Karşılama)", "Yol Havası (Yürütme)", "Saz(?) Halayı", "Güreş", "Kürt Halayı" ve "Üç Ayak". Bunlar tek bir plak dizisine toplanmamış, 1113 ile 1127 arasındaki plakların boş kalan yerlerine dağılmıştır. "Bıçak(?) Oyun Havası" da Rasim Olgun ile Hüseyin Onkar'ın 7 Temmuz'da okuduğu türkülerin arasına düşer. Katalogcunun ikilinin bütün kayıtlarında yeri ve tarihi köşeli parantezle vermesinin sebebi bu dağınıklık olmalıdır. Aynı plak yüzünde hemen önce Hüseyin Onkar'ın okuduğu Ben de Çıktım Fodullu'nun Üstüne TRT repertuvarına girmiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar