Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Geldim elinize gitmek isterim
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler
Varıp bir menzile yetmek isterim
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler
Bu aşka düşenler yüğrük atl’olur
Her dem bu cefâya özü katl’olur
Dostlar muhabbetin azı tatl’lur
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler
Sırrını düşmandan gizleyen vardır
Sinesin bu aşka közleyen vardır
Bizi o tarafta gözleyen vardır
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler
Gelin bir ikrara beli diyelim
Ariflerin her kelâmın duyalım
Her gelip gittikçe hatır soralım
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler
Gerçeklerin özü hakka bağlıdır
Aşk elinden sineleri dağlıdır
İzin talep eden Derviş Edna’dır
Biz gidelim hoşça kalın kardeşler

Günümüz Türkçesiyle

1. Sizin ilinize geldim, artık gitmek isterim; biz gidelim, hoşça kalın kardeşler. Varıp bir menzile ulaşmak isterim; biz gidelim, hoşça kalın kardeşler.

2. Bu aşka düşenler hızlı atlı olur; her an bu cefaya özleriyle katlanırlar. Dostlar, muhabbetin azı da tatlıdır; biz gidelim, hoşça kalın kardeşler.

3. Sırrını düşmandan gizleyen vardır, göğsünü bu aşkla köz eden vardır; bizi öbür tarafta gözleyen vardır. Biz gidelim, hoşça kalın kardeşler.

4. Gelin bir ikrara "evet" diyelim, ariflerin her sözünü duyalım; her gelip gidişte hatır soralım. Biz gidelim, hoşça kalın kardeşler.

5. Gerçek erenlerin özü Hakk'a bağlıdır, aşkın elinden göğüsleri dağlanmıştır. İzin isteyen Derviş Edna'dır; biz gidelim, hoşça kalın kardeşler.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Makale bu şiiri nefes ile öğüt şiirinin karışımı olarak sınıflar. "Biz gidelim hoşça kalın kardeşler" nakaratı ilk dörtlükte ikinci ve dördüncü dizede yer alır; birinci ve üçüncü dizelerde ise "isterim" redifi "gitmek, yetmek" uyağıyla birleşir. Sonraki dörtlüklerde ilk üç dize kendi arasında uyaklıdır ("atl'olur, katl'olur, tatl'olur", "gizleyen, közleyen, gözleyen" ve "vardır" redifi, "diyelim, duyalım, soralım", "bağlıdır, dağlıdır, Edna'dır"). Beş dörtlük on birli hece ölçüsüyle söylenmiştir. Şair son dörtlükte kendinden üçüncü kişi olarak söz eder: "Derviş Edna'dır".

Anlam ve Söz Sanatları

Şiir bir veda sahnesi kurar. Derviş, misafir olduğu ilden ayrılırken topluluktan izin ister ve her dörtlüğü "biz gidelim, hoşça kalın" sözüyle bağlar. Bu yapı, cem ya da muhabbet sonunda söylenen bir uğurlama şiirini düşündürür; nefesin hangi ortamda söylendiğini kaynak belirtmez, bu bizim tahminimizdir. Makalenin anlattığı hayat hikâyesi de bu temaya uygundur: Derviş Edna mürşidi Kul Fakir'i görmek için Merzifon'a gidip gelmiş, Gümüşhacıköy'den kendisini görmeye gelen topluluklar da zor kış yollarını aşmıştır.

Vedanın içine öğütler yerleştirilmiştir. Aşka düşenler "yüğrük atlı", yani hızlı atlıdır; ama bu hız cefaya katlanmakla birliktedir. Sırrını düşmandan saklamak Alevî-Bektaşî ahlakının temel öğütlerindendir; "Bizi o tarafta gözleyen vardır" dizesi ise yolculuğun bir başka menzile, ölümden sonraki kavuşmaya da uzandığını sezdirir. Dördüncü dörtlükteki "ikrara beli demek", Elest bezminde verilen "evet" cevabını ve yola giriş ikrarını birlikte hatırlatır. Son dörtlükte erenlerin göğsünün aşk elinden dağlanmış olması, halk şiirinin bilinen yanık gönül imgesidir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar