"Dost elinden gelen" sözü Amasya türkülerinde bir başka yerde de karşımıza çıkar: Merzifon'dan derlenen Eşimden Ayrıldım Yamandır Halim deyişinin ikinci kıtası "Dost elinden gelen dolu da böyl'olur" diye biter. Bu türkünün adı ise aynı sözü "sâil" kelimesine bağlar; Yücel kelimeyi düzeltme işaretiyle yazar. İki eser arasında bir bağ kuran bir kaynak yoktur; ortak olan yalnız bu üç kelimedir. "Dost Elinden Gelen Sâil", Haluk Yücel'in 2018'de yayımlanan Amasya türküleri incelemesinde 2/4'lük bir kırık hava olarak listelenir.
Künye
- Repertuvar no: yok; TRT repertuvarının il bazındaki Amasya dökümünde yer almaz
- Tür: kırık hava
- Yöre: Amasya
- Kaynak kişi: belirtilmemiş
- Derleyen, notaya alan, tarih: belirtilmemiş
- Makam: verilmemiş
- Usul: 2/4
- Söz ve müzik: anonim
- Kaynak yayın: Haluk Yücel 2018, Tablo 5 s. 379, Tablo 6 s. 382
- Arşivdeki yeri: kaynakta gösterilmemiş
- Kaynak bağlantısı: Yücel 2018; TRT bağlantısı yoktur
Sözleri
Adın ötesine geçen tek bir dize yayımlanmış değil, ezginin notası da basılmamış. TRT Türk halk müziği repertuvarında yöresi Amasya olarak kayıtlı 53 eserin hiçbiri bu adı taşımaz, dolayısıyla TRT'nin nota arşivi de bu türkünün metnini barındıran yerlerden biri olarak gösterilemez. Yücel'in bu adı nereden aldığı da makalede söylenmez. "Sâil" kelimesinin burada hangi anlamda kullanıldığı da, sözlerin geri kalanı bilinmeden çözülemiyor.
Hikâyesi
Kime yakıldığı, ardında bir olay bulunup bulunmadığı, nasıl doğduğu basılı hiçbir kayıtta anlatılmaz. "Sâil" kelimesi gibi bu sorular da sözlerin geri kalanı bulunana kadar cevapsız kalır.
Müzikal Özellikleri
2/4, Yücel'in usul tablosunun ilk sütunudur ve bu türkünün yıldızı oradadır. Yücel'in dökümünde 2/4'lük türküler 17 eserle ikinci kalabalık gruptur; aynı sütunda "Halay çekin düzülsün" gibi oyun türkülerinin yanında bir ninni, "Tek kapıdan çıktım yüzüm peçeli" ağıdı ve "Kaf u nun hitâbı izhâr olmadan" nefesi de yer alır. Bu çeşitlilik, usulün tek başına türkünün söylendiği ortam hakkında fikir vermediğini gösterir. Tablo makam hakkında bir şey söylemez.
Okuyanlar ve Kayıtlar
Yücel'in tür tablosunda bu türkünün hemen üstünde Merzifon'dan Gelmiş İken Bu Elleri Gezerim, altında Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar durur; ikisi de TRT repertuvarında künyeleriyle kayıtlıdır. "Dost Elinden Gelen Sâil"in ise bilinen bir yorumcusu, plağı ya da yayın kaydı yoktur. Yörenin ezgileri genel yazıda bir arada durur.
Kaynakça
- Haluk Yücel, "Amasya Türkülerinin Söz ve Müzik Unsurları Bakımından İncelenmesi", Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science, 5(22), 2018, s. 372-386 (Tablo 5, s. 379; Tablo 6, s. 382). https://sobider.com/files/sobider_makaleler/1988831788_4168 Haluk YÜCEL.pdf
- Haluk Yücel, "Merzifon'un Kültürel Mirası: Merzifon Türküleri", Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 2016, s. 412 ("Eşimden Ayrıldım Yamandır Halim" sözleri). https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/cultural-heritage-of-merzifon--merzifon-folk-song.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
