Mecidözlüdür. Oranın ber-vech-i malikâne mutasarrıfı olup 1184’de vefât eden kapıcıbaşılardan el-Hâc Ali Ağa bin Avkatlı İbrâhim Ağa bin Süleyman’ın mahdûmudur. Pederinin Üsküdar’da ikâmeti esnâsında Mecidözü kazâsına ber-veçh-i mâlikâne mutasarrıfı oldu.
Yozgat sancağı mutasarrıfı Çapanzâde Mustafa Bey’in mu’în ve hem ayârı, dost u vefâdârı olduğundan Amasya sancağı mutasarrıfı Caniklizâde Miktad Ahmed Paşa ve Pederi Hacı Ali Paşa ile Mustafa Bey arasında cereyân eden muhârebede 1193 senesi şevvâlinde maktûlen vefât etdi. Nehhâb ü vehhab, şedîdü’ş-şekîme bir hânedân idi. Oğulları el-Hâc Ali, Mehmed Ağalardır. Fındık Mustafa Paşa bunun yerini tutdu.
Günümüz Türkçesiyle
Mecidözlüdür. Orayı mâlikâne olarak elinde tutan, 1184'te [1770-71] vefat eden kapıcıbaşılardan Hacı Ali Ağa'nın oğludur; Ali Ağa Avkatlı İbrahim Ağa'nın, o da Süleyman'ın oğludur. Babasının Üsküdar'da oturduğu sırada Mecidözü kazasının mâlikâne mutasarrıfı oldu.
Yozgat sancağı mutasarrıfı Çapanzâde Mustafa Bey'in yardımcısı, yiğit dostu ve vefalısı olduğundan, Amasya sancağı mutasarrıfı Caniklizâde Miktad Ahmed Paşa ile babası Hacı Ali Paşa'nın, Mustafa Bey'le giriştikleri savaşta 1193 yılı şevvalinde öldürülerek vefat etti. Çok yağmalayan ve çok bağışlayan, sert huylu bir soylu idi. Oğulları Hacı Ali ve Mehmed Ağalardır. Fındık Mustafa Paşa onun yerini tuttu.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ber-vech-i mâlikâne: ömür boyu, geliri kendisine ait olmak üzere verilen yönetim hakkıyla
- mutasarrıf: bir sancağın yöneticisi
- mu'în: yardımcı
- ayâr: yiğit, yoldaş
- muhârebe: savaş
- maktûlen: öldürülerek
- nehhâb ü vehhâb: çok yağmalayan ve çok bağışlayan
- şedîdü'ş-şekîme: sert huylu
- hânedân: soylu aile
Çapanoğlu ile Canikli Mücadelesi
Ahmed Ağa'nın ölümüne yol açan savaş, Orta Anadolu'nun iki güçlü ailesi arasındaki rekabetin bir halkasıdır. Canikli Hacı Ali Paşa ailesi nüfuzunu Samsun'dan Amasya, Tokat ve Sivas'a doğru genişletince, Yozgat (Bozok) sancağındaki Çapanoğulları ile araları açılmıştı. Rekabetin ilk izleri, Amasya'nın 1772'de Canikli Hacı Ali Paşa'ya mâlikâne olarak verildiği döneme dayanır. Küçük oğlu Mikdad Ahmed Paşa Sivas valisi olunca Amasya ayanları baskıya dayanamayıp 1778 sonlarında Çapanoğlu Mustafa Bey'e sığındı. Mustafa Bey 1779 ortalarında Mikdad Ahmed Paşa'ya devletin emrine uymasını yazdı; paşa bunu sert karşılayıp Çapanoğlu'nun topraklarına saldırdı ve yenildi. Amasya Çapanoğlu'nun eline geçti. Hüsameddin'in verdiği 1193 şevval ayı bu çatışma yılına [1779] uyar.
Devlet bu mücadelede Çapanoğulları'nın yanında yer aldı. Hacı Ali Paşa ile büyük oğlu Battal Hüseyin Bey Kırım'a kaçtı, Mikdad Ahmed Paşa Bursa'da gözaltına alındı. Canikliler 1781'de affedildi; Çapanoğlu Mustafa Bey ise 1782 baharında Hacı Ali Paşa'nın elde ettiği köleler eliyle öldürüldü. Metindeki Ahmed Ağa, ölümüne giden bu çatışmanın Çapanoğlu tarafında yer alan isimlerinden biridir.
Mecidözü'nün mâlikâne mutasarrıflığının Ahmed Ağa'dan sonra Fındık Mustafa Paşa'ya geçtiği yalnızca bu kayıtta yazılıdır; başka kaynaklarda Ahmed Ağa'ya veya Avkatlı ailesine dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 210–210. amasya.bel.tr