Köprülüdür. Çiloğlu Hâfız Mehmed Efendi’nin mahdûmudur. Amasya’da Îydîzâde el-Hâc Mustafa Akif Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib Köprü’ye avdetle ders-i âm oldu. Hayli müddet tedrîs-i ulûma nasb-ı nefs edib icâzet verdi.
1171’de Abdülkerîm Ağa medresesi müderrisi, üç defa da yedi yıl kadar Köprü müftüsü oldu. 1192 senesi evâ’ilinde dâr-ı na’îme irtihâl etdi. Meşâhîr-i ulemâdan fâzıl, gâyet fakîh, vakûr, müteşerri’, mü’eddeb bir kâmil idi.
Amasya ulemâsından es-Seyyid el-Hâc Ahmed Efendi bin el-Hâc Mustafa Efendi de kâmil bir ders-i âm olup 1192’de vefât etdi. Dâmâdı Emîr İmâmzâde es-Seyyid Ebûbekir Efendi ve kayın-pederi el-Hâc Mustafa Efendi de ulemâdan idiler.
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. Çiloğlu Hâfız Mehmed Efendi'nin oğludur. Amasya'da Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendi'den öğrenimini tamamlayıp Köprü'ye dönerek genel ders verme yetkisini aldı. Uzun süre kendini ilim öğretmeye adadı ve icazet verdi.
1171'de [1757-58] Abdülkerîm Ağa Medresesi müderrisi oldu; üç kez, toplam yedi yıl kadar Köprü müftülüğü yaptı. 1192 yılı başlarında [1778] ebedî âleme göçtü. Ulemanın tanınmışlarından, fazilet sahibi, fıkıhta çok bilgili, ağırbaşlı, şeriata bağlı, edepli ve olgun biriydi.
Amasya ulemasından Hacı Mustafa Efendi'nin oğlu Seyyid Hacı Ahmed Efendi de olgun bir genel ders yetkilisiydi ve 1192'de vefat etti. Damadı Emîr İmâmzâde Seyyid Ebûbekir Efendi ile kayınpederi Hacı Mustafa Efendi de ulemadandı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- avdet: geri dönme
- nasb-ı nefs: kendini bir işe adama
- icâzet: ders verme yetkisi belgesi
- dâr-ı na'îm: cennet yurdu; ölüm için kullanılır
- evâ'il: başlar
- meşâhîr: tanınmışlar
- fâzıl: bilgin, erdemli
- fakîh: fıkıh bilgini
- vakûr: ağırbaşlı
- müteşerri': şeriata bağlı
- mü'eddeb: edepli
- kâmil: olgun, yetkin
- dâmâd: damat
Amasya ile Köprü Arasında İlim
Bu madde bir önceki maddeyle birlikte okunmalıdır. İkisi de Köprülüdür ve Amasya'da okuyup Köprü'de ders vermiştir. Çilzâde'nin hocası Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendi, bir sonraki maddede Gümüşlü Ahmed Efendi'nin hocaları arasında da anılır. Böylece Amasya'da okuyan öğrencilerin Köprü ve Gümüş gibi çevre kazalarda müftü ve müderris olarak görev yaptığı bir bağ görünür.
"Üç defa, yedi yıl kadar" müftülük ifadesi, bu görevin aynı kişiye belirli sürelerle ve tekrar tekrar verildiğini düşündürür. Metin bu arada ikinci bir Ahmed Efendi'yi de kısaca anar; bu zat için yalnızca ölüm yılı ile damadı ve kayınpederi bilinir.
Başka kaynaklarda bu kişilere dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 209–210. amasya.bel.tr