AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-Gedikzâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 210 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya ulemâsından Gedik el-Hâc Hasan Efendi bin Halîl’in mahdûmudur. Pederinin vefâtında ta’ayyün edib hâciyân ve a’yân meclislerine azâ, 1189’da Hacıbaşı olup 1193 senesi evâhirinde vefât etdi. Gümüşlüzâde Mahallesi eşrâfından kerîm, hânedân idi. Gümüşlüzâde Câmii mü’ezzinlerine vazife [675] tayîn ederek ba’zı akârâtını vakfetdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya âlimlerinden Gedik el-Hâc Hasan Efendi bin Halîl'in oğludur. Babasının ölümünde temayüz edip hacılar ve ayanlar meclislerine üye oldu, 1189'da [1775-76] Hacıbaşı oldu ve 1193 yılı sonlarında [1780 başı] vefat etti. Gümüşlüzâde Mahallesi eşrafından, cömert ve soylu bir aileye mensuptu. Gümüşlüzâde Camii müezzinlerine maaş tayin ederek bazı mülklerini vakfetti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • pederi: babası
  • ta'ayyün etmek: temayüz etmek, öne çıkmak
  • hâciyân ve a'yân meclisi: hacıların ve şehrin ileri gelenlerinin oluşturduğu danışma kurulu
  • Hacıbaşı: hac yolculuğunda şehrin hacı kafilesinin başı
  • evâhir: sonlar
  • eşrâf: ileri gelenler
  • kerîm: cömert, soylu
  • akârât: gayrimenkuller, mülkler

Kayıt Üzerine

Madde, Hüsameddin'in Amasya ayanlarını ve âlimlerini sıraladığı bölümdeki kısa kayıtlardan biridir. Hacıbaşılık, Amasya'dan hacca gidenlerin düzenini gören kişiye verilen görevdir; metindeki "hâciyân ve a'yân meclisi" ibaresi, o yıllarda Amasya'nın idaresinde söz sahibi olan hacı ve ayan zümresine işaret eder. Hasan Efendi'nin 1189'da Hacıbaşı olması, bu meclisin içinde belirli bir yere gelmiş olduğunu gösterir.

Hasan Efendi'nin 1193'teki ölümü, Amasya'da Canikli ailesinin düşüp Çapanoğlu Mustafa Bey'in şehre hâkim olduğu yılla aynı yıla denk gelir; ancak kayıt, ölümün bu olaylarla bağlantılı olup olmadığı hakkında bir şey söylemez. Metinde adı geçen Gümüşlüzâde Mahallesi ve camisi için bu çalışmada Hasan Efendi'ye ilişkin ek bir kaynak bulunamadı. Başka kaynaklarda Gedik el-Hâc Hasan Efendi'ye ya da oğluna dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler