Amasya ahâlîsinden Hüseyin Efendi bin el-Hâc Mehmed Efendi bin Antabî el-Hâc Kara Osmân Efendi’nin mahdûmudur. “Kara Osmân Efendizâde” de denir. Gümüşhaneli es-Seyyid Ebûbekir, Emîr İmâmzâde es-Seyyid Sa’dullah, Ürgüblü el-Hâc Ahmed Efendilerden tahsîl-i ulûm ederek 1207 recebinde Ürgüblü Efendi’den mücâz ve ders-i âm oldu.
1212’de inhilâl eden ceddi el-Hâc Osmân Efendi’nin medresesi müderrisliği uhdesine tevcih edilip tedrîs-i ulûm u fünûna muvâzıb iken 1218 senesi ramazânında vefât etdi. Âlim, Arabiyyede mâhir, fıkıh ve usûle müntesib idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya halkındandır. Hüseyin Efendi bin Hacı Mehmed Efendi bin Antepli Hacı Kara Osman Efendi'nin oğludur. "Kara Osmanefendizâde" de denir. Gümüşhaneli Seyyid Ebûbekir, Emîr İmâmzâde Seyyid Sa'dullah ve Ürgüplü Hacı Ahmed Efendilerden ilim öğrenip 1207 recebinde Ürgüplü Efendi'den icazet alarak ders-i âm oldu.
1212'de boşalan dedesi Hacı Osman Efendi'nin medresesi müderrisliği kendisine verildi. İlim ve fenleri okutmaya devam ederken 1218 ramazanında öldü. Âlim, Arapça'da usta, fıkıh ve usûle bağlı idi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mücâz: icazet verilmiş, ders okutma yetkisi alan
- ceddi: dedesi
- uhde: sorumluluk, görev
- tevcîh: bir görevin birine verilmesi
- tedrîs-i ulûm u fünûn: ilimleri ve fenleri okutma
- muvâzıb: devamlı, aksatmayan
- müntesib: bağlı
Bir Hoca Ailesi ve Ürgüplü'nün Öğrencisi
Maddedeki Ahmed Efendi, kendi dedesinin adıyla anılan medresenin müderrisi olmuştur; müderrisliğin dededen toruna geçmesi, Amasya'da medrese görevlerinin aile içinde sürebildiğini gösterir. 1207'de Ürgüplü Hacı Ahmed Efendi'den icazet almıştır. Bu tarih, Ürgüplü Ahmed Efendi maddesinde anılan icazetname ile aynı yıla denk gelir: Hüsameddin, Ürgüplü Efendi'nin 1207'de "Ayıntablı Kara Osmanzâde Ahmed Efendi"ye verdiği icazetnameyi gördüğünü yazar. Adın ve yılın benzerliği bu iki kişinin aynı olduğunu düşündürür; ancak yazar bunu açıkça belirtmemiştir, bu bir çıkarımdır. Metindeki "Antabî" ve "Ayıntablı" ise aynı nispetin farklı yazılışlarıdır.
Hicrî 1207 yılı yaklaşık 1792-93'e, 1218 yılı yaklaşık 1803-04'e denk gelir. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 219–219. amasya.bel.tr