Mevâlîden Amasyalı el-Hâc Hüseyin Efendi bin el-Hâc Mehmed Ağa bin el-Hâc Ali Ağa bin Kırmacı Mehmed Ağa’nın mahdûmudur.
Bade’t-tahsîl ders-i âm ve meşâhîr-i şuâradan Noktacızâde es-Seyyid Sadık Mehmed Efendi’ye dâmâd ve kasabâta kadı oldu.
Yıllarca hâciyân ve a’yân meclislerine azâ ve hâcıbâşı olup 1189’da vefât etdi. A’yân-ı ulemâ ve kudâtdan [668] idi. Mahdûmu es-Seyyid el-Hâc Abdullah Efendi 1222’de vefât etdi. A’yân-ı ulemâdandır. Diğer mahdûmu es-Seyyid Mustafa Sâlim Efendi’dir.
Bunun (Abdullah Efendi’nin) mahdûmları es-Seyyid Ahmed, Ali, Mehmed Efendilerdir. Helkis Mahallesi imâmı olan es-Seyyid el-Hâc Mehmed Efendi 1249’da vefât edib oğulları es-Seyyid el-Hâc Ali Tevfik, Ahmed Efendilerdir. Ali Tevfik Efendi 1269’da vefâtıyla mahdûmu a’yân-ı memleketden es-Seyyid el-Hâc Mehmed Şükrü Efendi de 1324’de vefât etdi.
Günümüz Türkçesiyle
İlmiye sınıfından Amasyalı Hacı Hüseyin Efendi bin Hacı Mehmed Ağa bin Hacı Ali Ağa bin Kırmacı Mehmed Ağa'nın oğludur.
Öğreniminden sonra genel ders verdi, tanınmış şairlerden Noktacızâde Seyyid Sadık Mehmed Efendi'nin damadı oldu ve kasabalara kadılık yaptı.
Yıllarca hacılar ve ayan meclislerine üye ve hacıbaşı olup 1189'da [1775-76] öldü. Ayan âlimlerinden ve kadılardandı. Oğlu Seyyid Hacı Abdullah Efendi 1222'de [1807-08] öldü; ayan âlimlerindendir. Öbür oğlu Seyyid Mustafa Salim Efendi'dir.
Bunun (Abdullah Efendi'nin) oğulları Seyyid Ahmed, Ali ve Mehmed Efendilerdir. Helkıs Mahallesi imamı olan Seyyid Hacı Mehmed Efendi 1249'da [1833-34] ölüp oğulları Seyyid Hacı Ali Tevfik ve Ahmed Efendiler kaldı. Ali Tevfik Efendi 1269'da [1852-53] ölünce oğlu, memleket ayanından Seyyid Hacı Mehmed Şükrü Efendi de 1324'te [1906-07] öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mevâlî: ilmiye sınıfından yüksek rütbeli müderris ve kadılar
- mahdûm: oğul
- bade't-tahsîl: öğrenimden sonra
- ders-i âm: genel ders verme yetkisi
- şuarâ: şairler
- dâmâd: damat
- kasabât: kasabalar
- hâcıbâşı: hacıların başı olan görevli
- a'yân-ı ulemâ ve kudât: ayan sınıfından âlimler ve kadılar
Soy Kaydı
Madde, 1189'da ölen Ahmed Efendi'den başlayıp 1324'te ölen torunun torununa kadar yüz otuz beş yıllık bir aile çizgisi verir. Soyun bir kolu Helkıs Mahallesi'nde imamlık yapmıştır. Metne göre Ahmed Efendi'nin kayınpederi Noktacızâde Seyyid Sadık Mehmed Efendi tanınmış şairler arasındadır; bu şair hakkında araştırılan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Maddedeki "kasabât kadısı" ifadesinin hangi kasabaları kapsadığı yazılmamıştır. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgi bulunamadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 208. amasya.bel.tr