Amasya a’yânından el-Hâc Osmân Ağa bin el-Hâc Bilâl Efendi bin Mehmed mahdûmudur. Ceddi Hacı Bilâl Efendi Kocacık Mescidi [671] mü’ezzini iken mevlevîhâne vakfı mütevellîsi olarak ta’ayyün etmişdi. Sahîb-i terceme pederinin vefâtında hâciyân ve a’yân meclislerine azâ, 1184’de hâcîbaşı 1185’de baş-a’yân oldu. 1186’da münzevî ve 1191’de merhûm oldu. Kibâr-ı a’yândan idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Hacı Bilâlzâde es-Seyyid el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 209 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya ayanından Hacı Osman Ağa'nın oğludur; Osman Ağa Hacı Bilâl Efendi'nin, Bilâl Efendi de Mehmed'in oğludur. Dedesi Hacı Bilâl Efendi, Kocacık Mescidi müezzini iken mevlevihane vakfının mütevellisi olarak atanmıştı. Kendisi babasının ölümü üzerine hacılar ve ayanlar meclislerine üye oldu; 1184'te [1770-71] hacıbaşı, 1185'te [1771-72] başayan oldu. 1186'da [1772-73] inzivaya çekildi, 1191'de [1777-78] vefat etti. Ayanın ileri gelenlerindendi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân: bir yerin ileri gelen, nüfuzlu kişileri
- ceddi: dedesi
- mü'ezzin: ezan okuyan görevli
- mevlevîhâne: Mevlevî tarikatının tekkesi
- sahîb-i terceme: hayat hikâyesi anlatılan kişi
- hâciyân: hacılar
- baş-a'yân: ayanın başı
- münzevî: inzivaya çekilmiş
- merhûm: rahmetli, ölmüş
- kibâr-ı a'yân: ayanın büyükleri
Ayan Meclisi ve Mevlevihane Vakfı
Ayan, kasabanın ileri gelen ve sözü geçen kişileriydi; kayıttaki "hacıbaşı" ve "başayan" unvanları, kişinin kent yönetimindeki ağırlığını gösterir. Metin, bu meclislere babası öldükten sonra, yani kuşaktan kuşağa geçen bir saygınlıkla girdiğini belirtir. Dedesinin Kocacık Mescidi'ndeki müezzinlikten mevlevihane vakfının mütevelliliğine uzanan yolu da dikkat çekicidir: küçük bir mescit görevlisi, bir tekke vakfının yöneticisi olmuştur.
Kocacık Mescidi'nin ve burada sözü edilen mevlevihanenin bugünkü durumu hakkında bu kayıttan öte bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 209–209. amasya.bel.tr