Köprülüdür. Esbak Köprü Müftüsü Osmâncıklı Çelebi es-Seyyid el-Hâc Mustafa Efendi’nin mahdûmudur. Amasya’da muhaddis-i meşhûr Hıfzızâde Hâfız el-Hâc Osmân Fa’ik, fâzıl-ı meşhûr Îydîzâde el-Hâc Mustafa Akif Efendilerden ikmâl-i tahsîl edib avdetle ders-i âm ve Fâzıl Ahmed Paşa müderrisi oldu.
Bundan sonra Köprü meclis-i a’yânında a’zâ ve defa’âtle müftü olup fevkalâde iştihâr etdi. Köprü a’yânı Hasekî el-Hâc Mehmed Efendi ile beraber olup Köprü kazâsını hüsn-i idâre ederek 1187’de ma’zûlen vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdan nüfûz ve servet sâhibi, fakîh, vakûr, vecîh, müdebbir zât idi.
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. Eski Köprü müftüsü Osmancıklı Çelebi Seyyid Hacı Mustafa Efendi'nin oğludur. Amasya'da tanınmış hadis âlimi Hıfzızâde Hâfız Hacı Osman Faik ile tanınmış fâzıl Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendilerden öğrenimini tamamlayıp dönünce genel ders verdi ve Fâzıl Ahmed Paşa Medresesi müderrisi oldu.
Bundan sonra Köprü ayan meclisinde üye ve defalarca müftü olup çok ün kazandı. Köprü ayanından Haseki Hacı Mehmed Efendi ile birlikte olup Köprü kazasını iyi yöneterek 1187'de [1773-74] görevden alınmış olarak öldü. Ünlü âlimlerden, nüfuz ve servet sahibi, fıkıh bilen, ağırbaşlı, itibarlı ve işini tedbirle gören bir kişiydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- esbak: eski, önceki
- mahdûm: oğul
- muhaddis: hadis âlimi
- fâzıl: bilgili, değerli kişi
- defa'âtle: defalarca
- iştihâr: ün kazanma
- fakîh: fıkıh bilgini
- vakûr, vecîh: ağırbaşlı, itibarlı
- müdebbir: tedbirli
Köprü'nün Müftüsü
Ahmed Efendi'nin hocalarından Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendi, bir önceki maddede de Merzifonlu bir öğrencisinin hocası olarak geçer; bu da Amasya medreselerinin çevre kazalardan öğrenci çektiğini gösterir. Fâzıl Ahmed Paşa adıyla anılan medresenin kuruluşu ve müderrisleri hakkında araştırılan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Hüsameddin, müftünün ilminin yanında nüfuz ve servet sahibi olduğunu, Köprü ayanından Haseki Hacı Mehmed Efendi ile birlikte kazayı yönettiğini yazar. Aynı aileden Hasekizâde Hacı Ahmed Ağa, üç madde önce Rus savaşı yıllarında ölen Köprü ayanı olarak anılır. Bu kişiye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 208. amasya.bel.tr