Merzifonludur. Orada Kara Mustafa Paşa Câmii Kürsî şeyhi olan Abdullah Efendi bin Du’acı Mehmed Efendi mahdûmudur. Amasya’da Îydîzâde el-Hâc Mustafa Akif Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib avdetle ders-i âm ve pederi mahlûlunden Kara Mustafa Paşa Câmii Kürsi şeyhi oldu. [666] 1165’de Merzifon a’yânı el-Hâc Ali Ağa’nın “şifâ-i şerîf” tedrîs edilmek üzere yaptırdığı Medrese-i Şifâ’iye müderrisi olup neşr-i ulûma himmet ve “şifâ-i şerîf” tedrîsine muvâzabet ederek 1186 hudûdunda vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâ ve sülehâdan bir zât idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Efendi-Du’âcızâde
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 207–208 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Merzifonludur. Orada Kara Mustafa Paşa Camii kürsü şeyhi olan Abdullah Efendi bin Duacı Mehmed Efendi'nin oğludur. Amasya'da Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendi'den öğrenimini tamamlayıp dönünce genel ders verdi ve babasının boşalttığı Kara Mustafa Paşa Camii kürsü şeyhliğine geçti. 1165'te [1751-52] Merzifon ayanından Hacı Ali Ağa'nın "Şifâ-i Şerîf" okutulsun diye yaptırdığı Şifâiye Medresesi'nin müderrisi olup ilimlerin yayılmasına gayret etti, "Şifâ-i Şerîf" derslerini aksatmadı ve 1186 dolaylarında [1772-73] öldü. Ünlü âlim ve salih kişilerden biriydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- kürsî şeyhi: camide kürsüde ders ve vaaz veren görevli
- mahdûm: oğul
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: genel ders verme yetkisi
- mahlûl: boşalan görev
- Şifâ-i şerîf: Kadı Iyâz'ın Peygamber'in hayatını ve özelliklerini anlatan eserine verilen ad
- neşr-i ulûm: ilmi yayma
- muvâzabet: devam etme, aksatmama
- sülehâ: salih kişiler
Kara Mustafa Paşa Külliyesi
Ahmed Efendi'nin baba oğul görev yaptığı cami, Merzifon'daki Kara Mustafa Paşa Külliyesi'nin camisidir. Külliye cami, kütüphane, sıbyan mektebi, dükkânlar, taşhan, bedesten ve iki hamamdan oluşur. Cami kapısı üzerindeki kitabeye göre yapımına 1077'de [1666-67] başlanmıştır. Külliyenin iki vakfiyesinden biri 23 Safer 1089 [16 Nisan 1678] tarihlidir. Cami, taşhan ve bedesten günümüze büyük ölçüde özgün hâliyle ulaşmıştır. Külliyenin yapılarını anlatan kaynakta medrese anılmaz; Şifâiye Medresesi ayrı bir kuruluş olarak bu kayıtların dışında kalır. Medresenin bugünkü durumu ve başka kayıtları araştırılan kaynaklarda bulunamadı.
Hocası
Îydîzâde Mustafa Akif Efendi bir sonraki maddede de hoca olarak geçer. Önceki maddedeki Îydîzâde Hacı Mustafa Efendi ile aynı kişi olup olmadığı metinden kesin anlaşılmaz. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 207–208. amasya.bel.tr