Lâdiklidir. Amasya’da Îydîzâde el-Hâc Mustafa Efendi’den tahsîl-i ulûm etdiği esnâda 1142 vak’ası zuhûruna binâ’en Ankara’ya gidip orada hânkâh müderrisi iken 1155 senesi şevvâlinde vefât eden Ankaralı İbrâhim Efendi’den ikmâl-i tahsîl ederek ders-i âm oldu.
1163’de Ankara’da medrese-i Eminîye müderrisi olup şöhret-i ilmiyyesine ve fazl ü takvâsına binâ’en Ankara müftüsü de oldu. Ba’de’l-azl hastalanıp 1185’de müderrisliğini tilmîzi olan es-Seyyid İbrâhim Efendi’ye kasr-ı yed ü ferâgat ederek senesi ahirinde vefât etdi. Fuzalâdan muttaki’, müteşerri’ bir âlim idi.
Günümüz Türkçesiyle
Ladiklidir. Amasya'da Îydîzâde Hacı Mustafa Efendi'den ilim tahsil ettiği sırada 1142 [1729-30] olayı çıktığı için Ankara'ya gidip orada tekke medresesi müderrisi iken 1155 şevvalinde [1742] ölen Ankaralı İbrahim Efendi'den öğrenimini tamamlayarak genel ders verme yetkisini aldı.
1163'te [1749-50] Ankara'da Eminiye Medresesi müderrisi oldu; ilmî şöhretine, erdem ve takvasına bakılarak Ankara müftüsü de oldu. Görevden alındıktan sonra hastalandı, 1185'te [1771-72] müderrisliğini öğrencisi Seyyid İbrahim Efendi'ye bırakıp çekildi ve yılın sonunda öldü. Âlimlerin arasında takva sahibi, şeriata bağlı bir kişiydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
- vak'a: olay
- hânkâh: tekke, dergâh
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: halka açık genel ders verme yetkisi
- ba'de'l-azl: görevden alındıktan sonra
- kasr-ı yed ü ferâgat: elini çekip görevi bırakma
- tilmîz: öğrenci
- muttakî, müteşerri': Allah'tan çekinen, şeriata uyan
1142 Olayı
Metin "1142 vak'ası"nın ne olduğunu söylemez. 1142, miladî 1729-30'a denk gelir. Olayın hangi olay olduğu araştırılan kaynaklarda doğrulanamadığından burada adlandırılmadı. Hüsameddin'e göre bu olay, Ahmed Efendi'nin Amasya'dan Ankara'ya gitmesine yol açmıştır.
Amasya'dan Ankara'ya
Metin, bir Ladik'li öğrencinin önce Amasya'da, sonra Ankara'da okuyup orada müderris ve müftü olmasını anlatır. Hocası Îydîzâde Hacı Mustafa Efendi, sonraki iki maddede Îydîzâde Hacı Mustafa Akif Efendi adıyla geçen hocayla aynı kişi olabilir; metin bunu açıkça söylemez. Ankara'daki Eminiye Medresesi ile Ahmed Efendi'nin müftülüğü ve görev yılları üzerine yapılan aramalarda başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 207. amasya.bel.tr