AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-Milaslı Hâfız

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 227 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Milas kasabasından Ömer bin Osmân’ın oğludur. Amasya’ya gelip Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl ederek mücâz ve ders-i âm oldu. Yıllarca tedrîs-i ulûm ederek iştihâr edib Benderli Hâfız el-Hâc Mehmed Efendi’nin vefâtında Benderli Hâfız Feyzullah Ağa’nın medresesi müderrisi oldu. 1253’de [731] vefât etdi. Meşâhîr-i ulemâdandı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Milas kasabasından Ömer oğlu Osmân'ın oğludur. Amasya'ya gelip Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi'den öğrenimini tamamlayarak icâzet aldı ve herkese açık ders verir oldu. Yıllarca ilim öğretip ün kazandı; Benderli Hâfız el-Hâc Mehmed Efendi'nin ölümü üzerine Benderli Hâfız Feyzullah Ağa'nın medresesi müderrisi oldu. 1253'te [1837-38] öldü. Ünlü âlimlerdendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • mücâz: icâzetli, ders verme izni almış
  • ders-i âm: herkese açık, izinli ders verme
  • tedrîs-i ulûm: ilim öğretme
  • iştihâr: ün kazanma
  • müderris: medrese hocası

Benderli Medresesi

Benderli, Amasya'nın on dokuzuncu yüzyılda onarılıp eğitime devam eden medreseleri arasında anılır; yirminci yüzyılda eğitim veren Amasya medreseleri sayılırken de ayrı bir kuruluş olarak adı geçer. Büyük Ağa (Hüseyniye) ve Küçük Ağa gibi öteki medreselerden ayrı bir yapıdır. Hüsameddin medreseyi "Benderli Hâfız Feyzullah Ağa'nın medresesi" diye anar; Feyzullah Ağa'nın kimliği ve medresenin yeri hakkında okunabilen başka bilgi yoktur.

Milaslı Hâfız Ahmed Efendi, Anadolu'nun batısından Amasya'ya ilim için gelmiş bir öğrencidir. Şehrin on dokuzuncu yüzyıl başında bir "talebeler şehri" olduğunu yazan Mustafa Vâzıh Efendi ve 1861'de buradaki medreselerde ikibine yakın öğrenci okuduğunu bildiren seyyah Perrot, uzaktan gelen öğrencilerin Amasya'daki yerini anlaşılır kılar.

Medrese eğitimini başarıyla tamamlayanlara icâzet verilirdi; Osmanlı sisteminde hangi medresede değil, hangi hocadan ders alındığına bakılırdı. Maddede geçen "mücâz" ve "ders-i âm" bu geleneğin terimleridir. Ahmed Efendi'nin hocası olarak Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi anılır; aynı hoca 750 ve 757 numaralı maddelerde de geçer.

Ahmed Efendi'ye, Benderli Hâfız el-Hâc Mehmed Efendi'ye ve Feyzullah Ağa'ya dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 227–227. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler