AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Efendi-Kilislizâde el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 228 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Şâmice Mahallesi’nde sâkin ulemâdan Kilisli el-Hâc İsmâil Efendi’nin mahdûmudur. Meşâhîr-i fuzalâdan Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm oldu. Yıllarca tedrîs-i ulûm ederek iştihâr edib Hayriyye müderrisi olduğu halde 1258’de vefât eyledi. Meşâhîr-i ulemâdan bir zât idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Şâmice Mahallesi'nde oturan âlimlerden Kilisli el-Hâc İsmâil Efendi'nin oğludur. Ünlü bilginlerden Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi'den öğrenimini tamamlayıp herkese açık ders verdi. Yıllarca ilim öğretip ün kazandı ve Hayriyye müderrisi olduğu hâlde 1258'de [1842-43] öldü. Ünlü âlimlerden biriydi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • sâkin: oturan
  • mahdûm: oğul
  • fuzalâ: bilginler
  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • ders-i âm: herkese açık, izinli ders verme
  • tedrîs-i ulûm: ilim öğretme
  • iştihâr: ün kazanma
  • müderris: medrese hocası

Şâmice Mahallesi ve Hayriyye Müderrisliği

Şâmice (bugünkü yazımla Şamice) Mahallesi Amasya il merkezindedir. Halîfet Gazi Medresesi ve Türbesi bu mahallede, Torumtay Sokağı'ndadır. 1209-10 tarihli bu Selçuklu medresesi 1647 depreminden sonra müderris Hasan Efendi'nin yaptırdığı ahşap eklerle onarılmış, 1888'de Amasya müftüsü Hacı Osman Hilmi Efendi tarafından baştan aşağı yenilenmiştir. Mahallede ilim ehlinin oturması, medrese eğitiminin şehrin gündelik hayatına yakınlığını gösterir.

"Hayriyye müderrisi" ifadesi bilinen bir Amasya medresesine karşılık gelmiyor gibidir: yirminci yüzyılda eğitim veren Amasya medreseleri sayılırken Hayriyye adıyla bir medrese anılmaz. Bu ad bir vakfa ya da sonradan değişmiş bir ada bağlı olabilir, ancak elde okunabilen kaynaklarla doğrulanamadı.

Payaslı el-Hâc Mehmed Efendi, 750 ve 752 numaralı maddelerde de hoca olarak geçer. Bu üç maddedeki öğrenciler aynı çevrede yetişmiştir: Ahmed Efendi bu hocadan ikmâl-i tahsîl etmiştir. Kilisli Ahmed Efendi'ye, babası İsmâil Efendi'ye ve Payaslı Mehmed Efendi'ye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 228–228. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler