AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL

Bâyezîd Çelebi-Şeyhü’l-kurrâ

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 403 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Sivaslıdır. Yûsuf mahdûmu olup orada ba’de’t-tahsîl ilm-i kırâ’atte üstâd-ı mâhir oldu. 803’de Topal Timur Hân’ın Sivas’ı istîlâ ve tahrîbi esnâsında kaçıp Amasya’ya can atdı. Burada ders-i âm, şeyhü’l-kurrâ ve imâm olduğu hâlde 838 sâline doğru vefât etdi. Meşâhîr-i kurrâ ve ulemâdan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Sivaslıdır. Yûsuf'un oğludur; orada öğrenimini tamamladıktan sonra kıraat ilminde usta bir hoca oldu. 803'te [1400-01] Topal Timur Han'ın Sivas'ı ele geçirip yıktığı sırada kaçıp Amasya'ya sığındı. Burada herkese açık ders veren, şeyhülkurrâ ve imam olarak 838 yıllarına doğru [1434-35] öldü. Ünlü kıraat âlimlerinden ve ulemadan idi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • ba'de't-tahsîl: öğrenimden sonra
  • ilm-i kırâat: Kur'ân'ın okunuş biçimlerini inceleyen ilim
  • üstâd-ı mâhir: usta hoca
  • istîlâ: ele geçirme, işgal
  • tahrîb: yıkma, harap etme
  • ders-i âm: herkese açık ders veren, genel ders görevlisi
  • şeyhü'l-kurrâ: kıraat âlimlerinin şeyhi, kıraat ilmini öğreten ve bölgesinde öne çıkan âlim
  • meşâhîr-i kurrâ: ünlü kıraat âlimleri

Sivas'ın 1400'deki Durumu

Kadı Burhâneddin'in ölümünden (1398) sonra Sivas'ın ileri gelenleri şehri I. Bayezid'e bırakmış; Timur'un Anadolu'daki ilk hedeflerinden biri bu yüzden Sivas olmuştur. Şehir kuşatılıp teslim alınmış (1400), özellikle surlar olmak üzere önemli yapıları büyük ölçüde tahrip edilmiş, şehir fiziki, nüfus ve ekonomi bakımından ağır zarar görmüştür. Hüsameddin'in verdiği 803 yılı [1400-01] bu olayla örtüşür. Bâyezîd Çelebi'nin Sivas'tan Amasya'ya gelişi, Sivas'ın yıkıldığı bu yıllarda bir göç olarak değerlendirilebilir (çıkarım); metin onun yanında başka âlimlerin ya da ailelerin de gelip gelmediğini söylemez.

Şeyhülkurrâlık Nedir

Şeyhülkurrâ, kıraat ilmini öğreten ve bu ilimdeki uzmanlığıyla bölgesinde temayüz eden âlimler için kullanılan bir terimdir; bir şehirde birden çok şeyhülkurrâ bulunabilir. Bâyezîd Çelebi'nin Amasya'da bu unvanı hangi camide ya da hangi görevle taşıdığı, imamlık yaptığı yerin neresi olduğu Hüsameddin'de yazılı değildir. Ölüm yılı da "838 yıllarına doğru" diye yaklaşık verilmiştir. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 403–403. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler