AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL

Bayrâm Efendi-Bayrâm Alizâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 402 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Pervâne Bey Mahallesi eşrâfından el-Hâc İsmâîl Efendi bin el-Hâc Bayrâm Ağa bin el-Hâc Mehmed Ağa bin el-Hâc Bayrâm Alî Ağa’nın mahdûmudur. Seküköylüzâde el-Hâc Kâşif Mehmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib kudât silkine girdi. Hayli kasabât ve bilâda kadı ve meclis-i a’yân a’zâsı olup 1220 sâline doğru vefât etdi. Ulemâ ve a’yândan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Pervâne Bey Mahallesi eşrafından, Hacı Bayrâm Alî Ağa oğlu Hacı Mehmed Ağa oğlu Hacı Bayrâm Ağa oğlu Hacı İsmâîl Efendi'nin oğludur. Seküköylüzâde Hacı Kâşif Mehmed Efendi'den öğrenimini tamamlayıp kadılar sınıfına girdi. Birçok kasabada ve şehirde kadı ve meclis-i a'yân üyesi olup 1220 yıllarına doğru [1805-06] öldü. Ulemadan ve ayandan idi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: ileri gelenler, soylular
  • mahdûm: oğul
  • ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
  • kudât silki: kadılar sınıfı, kadılık mesleği
  • kasabât ve bilâd: kasabalar ve şehirler
  • meclis-i a'yân a'zâsı: ayan meclisi üyesi
  • ulemâ ve a'yân: âlimler ve ileri gelenler

Beş Kuşaklık Soy

Hüsameddin bu maddeyle Bayrâm Alîzâde ailesinin sonraki halkasına gelir. Önceki üç maddenin verdiği bilgilerle birleştirilince soy şöyle sıralanır: Hacı Bayrâm Alî Ağa (öl. 1094 [1683]), oğlu Hacı Mehmed Ağa, onun oğlu Hacı Bayrâm Ağa (öl. 1138'den sonra [1725-26]), onun oğlu Hacı İsmâîl Efendi ve bu maddenin konusu olan Bayrâm Efendi. Bayrâm Efendi'nin hocası olarak anılan Seküköylüzâde Hacı Kâşif Mehmed Efendi'ye dair incelenen kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kadılık Yolu

Metin Bayrâm Efendi'nin hangi yerlerde kadılık yaptığını söylemez; "hayli kasaba ve şehir" ifadesiyle yetinir. Hangi yıllarda göreve başladığı, hangi medresede okuduğu ve eserleri olup olmadığı da yazılı değildir. Osmanlı taşra yönetiminde âyan; ilmiye mensuplarını, esnafın ve tüccarın önde gelenlerini içine alan geniş bir zümredir; molla, kadı, müftü ve müderris gibi ilim ehli de âyandan sayılırdı. Metindeki "ulemâ ve a'yândan idi" cümlesi bu iki yönü birlikte anar.

Tarihler

Ölüm yılı olarak verilen 1220 [1805-06], metinde "yıllarına doğru" diye yumuşatılmıştır; yani kesin bir kayda değil, yaklaşık bir hesaba dayanır. Doğum yılı verilmemiştir.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler