AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · İKİNCİ FASIL

Bâyezîd Bey-Emîr Mübârizeddîn

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 402 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Sunkuroğlu el-Hâc Îsâ Bey bin Süleyman Bey bin Sunkur Bey’in mahdûmudur. Kör Bâyezîd Bey demekle meşhûr olup ibtidâ Hacı Şâdgeldi Paşa ümerâsından iken mahdûmu Amasya Beylerbeyi Devâtdâr Ahmed Paşa’ya hizmet ve ba’dehû Sultân Murâd Hünkâr’a inkıyâd ve beyât edib 791’de Kosova muhârebesinde vefât etdi. Mahdûmları Sunkur, Pîrî Beylerdir. Bâyezîd Paşa’nın amcası idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Sunkur Bey oğlu Süleyman Bey oğlu, Sunkuroğlu Hacı Îsâ Bey'in oğludur. Kör Bâyezîd Bey diye ünlü olup önce Hacı Şâdgeldi Paşa'nın emirlerinden idi; sonra Şâdgeldi'nin oğlu, Amasya Beylerbeyi Devâtdâr Ahmed Paşa'ya hizmet etti, ardından Sultan Murâd Hünkâr'a bağlanıp biat ederek 791'de [1389] Kosova Savaşı'nda öldü. Oğulları Sunkur ve Pîrî Beylerdir. Bâyezîd Paşa'nın amcası idi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • ümerâ: emirler, komutanlar ve bey sınıfı
  • beylerbeyi: bir bölgenin en üst düzey yöneticisi ve komutanı
  • Devâtdâr: divit (hokka ve kalem takımı) taşıyan; saray hizmetinde bir unvan
  • inkıyâd: boyun eğme, bağlanma
  • beyât: biat, bağlılık yemini
  • Hünkâr: hükümdar, padişah
  • muhârebe: savaş

Sunkuroğlu Ailesi

Hüsameddin'in bu maddedeki kaydı, sonraki maddelerle birleştirildiğinde aile ağacının bir kolunu verir: Sunkur Bey, onun oğlu Süleyman Bey, onun oğlu Hacı Îsâ Bey ve onun oğulları Kör Bâyezîd Bey ile (Bâyezîd Paşa maddesinde adı geçen) Yahşî Bey. Yahşî Bey'in oğlu Bâyezîd Paşa, bu hesapla Kör Bâyezîd Bey'in yeğenidir; metin de "Bâyezîd Paşa'nın amcası idi" diyerek bunu doğrular. Bâyezîd Paşa hakkında yazılan ansiklopedi maddesi ise babasının adını Yahşî olarak verir, ancak Amasyalı olarak anılmasına karşın Arnavut asıllı olmasının da muhtemel bulunduğunu belirtir; yani Hüsameddin'in şeceresi, başka kaynaklardaki bu ihtimalle tam örtüşmez. Kör Bâyezîd Bey'in kendisine ve oğulları Sunkur ile Pîrî Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Amasya Emirleri

Eretna Beyliği'nin zayıflamasıyla XIV. yüzyılın ikinci yarısında Amasya'da Hacı Şâdgeldi, Sivas'ta Hacı İbrahim, Tokat'ta Şeyh Necib gibi emirler bağımsız birer hükümdar gibi davranmıştır. Kör Bâyezîd Bey'in hizmet ettiği Şâdgeldi bu emirlerden biridir. Hüsameddin, Şâdgeldi'nin oğlu Ahmed Paşa'yı Amasya beylerbeyi olarak anar ve Kör Bâyezîd Bey'in sonra Osmanlı hizmetine geçtiğini söyler; bu geçişin hangi yıllara rastladığı metinde belirtilmemiştir.

Kosova Savaşı ve Ölüm Tarihi

Kosova Savaşı, Batı kaynaklarına göre 19 Cemâziyelâhir 791'de [15 veya 28 Haziran 1389] yapılmış, Osmanlı kuvvetlerinin kesin galibiyetiyle sonuçlanmıştır. Başta Osmanlı sol kolu çökmüş, sağ koldaki Yıldırım Bayezid'in gayretiyle zafer kazanılmıştır; I. Murad savaş alanında yaralanarak öldürülmüştür. Hüsameddin'in verdiği 791 yılı bu savaşla uyuşur. "Sultân Murâd Hünkâr" ifadesiyle kastedilenin I. Murad olduğu, savaş yılından anlaşılmaktadır. Kör Bâyezîd Bey'in savaştaki yeri ve hangi kolda bulunduğu metinde yoktur.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 402–402. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler