AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Eyyûb Bey-Uzun

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 385 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Sipâhî meşâhîrinden Mustafa Bey’in mahdûmu olup sipâhî iken Amasya kethüdâyeri ba’dehû Basra muhârebelerine sevkedilip yararlık gösterdiğinden Basra alaybeyi oldu. Buradan Lahsa eyâleti mîrâlemi olup 1015’de mîrlivâ görüldü. Ba’dehû vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Sipahilerin ünlülerinden Mustafa Bey'in oğludur. Sipahiyken Amasya kethüdâyeri oldu, sonra Basra savaşlarına gönderilip yararlık gösterdiği için Basra alaybeyi oldu. Buradan Lahsa eyaletinin sancak bayraktarı (mîrâlem) olup 1015'te [1606-07] mîrlivâ (sancak beyi) görüldü. Daha sonra öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • sipâhî: tımar geliriyle geçinen atlı asker
  • kethüdâyeri: kethüdanın yerine bakan görevli; yetkileri metinden ayrıntılı anlaşılmıyor
  • muhârebe: savaş
  • alaybeyi: bir sancaktaki sipahi birliklerinin komutanı
  • eyâlet: beylerbeyiliğe bağlı büyük yönetim bölgesi
  • mîrâlem: sancak (bayrak) taşıyan, sancak yöneticisi
  • mîrlivâ: sancak beyi

Basra ve Lahsa

Basra Osmanlı yönetimine girdikten sonra yeniden düzenlendi; 1552 tarihli tahrir defteri ilk teşkilâtı gösterir. XVI. yüzyılın sonuna kadar salyaneli bir beylerbeylik olarak yönetildi ve beylerbeyleri Arap kabileleriyle sürekli çatıştıkları için görevlerinde uzun süre kalamadı, bazen şehirde kuşatıldı. Lahsa ise önce Basra beylerbeyiliğine bağlandı (1547), muhtemelen 1553'ten sonra beylerbeyiliğe yükseltildi. Bölgede Benî Hâlid kabilesinin Âl-i Hamîd kolu oturuyor ve yıllık 200.000 akçe alıyordu; kabile Osmanlı yönetiminden önce de Lahsa'ya hâkimdi. Hüsameddin'in "Lahsa eyaleti" ifadesi bu düzenle uyuşur. Bey'in Basra'da hangi savaşta yararlık gösterdiği, hangi yıllarda görev yaptığı ve ölüm tarihi okuduğumuz kaynaklarda geçmez.

Metnin Sınırı

Amasya kethüdâyerliği, Basra alaybeyliği ve Lahsa mîrâlemliği için Hüsameddin 1015 [1606-07] dışında tarih vermez; Eyyûb Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 385–385. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler