AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Kaya Alemdâr

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 63 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya ahâlisinden Mûsâ bin İbrâhim oğludur. Yeniçeri [178] ve hayli zamân alemdâr olarak muhârebelere gitdi. Ba’dehû mükerreren Amasya serdârı ve Rus Muharebelerinde serdengeçtiler ağası ve Turnacıbaşı olup 1198 senesi evâhirinde vefât eyledi. Şeci’, gâzi bir kimse idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya halkından, Musa'nın oğlu İbrahim'dir. Yeniçeri oldu ve uzun süre alemdar olarak savaşlara gitti. Sonra birçok kez Amasya serdarı oldu; Rus savaşlarında serdengeçtiler ağası ve turnacıbaşı olarak bulundu. 1198 yılının sonlarında [1784] öldü. Yiğit, gazi bir kimseydi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • alemdâr: bayrak taşıyan yeniçeri
  • serdâr: yeniçerilerin bir yerdeki komutanı
  • serdengeçdiler ağası: canını göze alarak savaşa gönüllü yazılan askerlerin başı
  • turnacıbaşı: yeniçeri ocağında padişahın turna kuşlarına bakan bölüğün komutanı
  • şeci': yiğit, cesur

Rütbeler ve Savaş

Yeniçeri ocağında serdengeçti, savaşa gönüllü olarak yazılan, sağ döndüğünde günlük ücretine beş ila on akçe zam alan askerdi. Turnacıbaşı, padişahın turna kuşlarını besleyen 68. bölüğün komutanıydı. Ocağın üst kademesindeki subaylardan biri sayılırdı. Ocakta rütbeler sırayla yükselme düzenine bağlıydı; yeniçeri ağasının yardımcısı olan kul kethüdası ve zağarcıbaşı gibi ünvanlar da bu zincirin halkalarıdır.

Hüsameddin'in "Rus muharebeleri" dediği savaş, İbrahim Ağa'nın 1198'de [1784] ölmüş olması dolayısıyla 1768-1774 savaşı olmalıdır; sonraki 1787 savaşı ölümünden sonradır. Bu bir çıkarımdır, metin yıl belirtmez. Aynı savaşta Amasya'dan giden başka serdengeçti ağaları da vardır: sıradaki maddelerde İbrahim Ağa-Sucuoğlu 1193'te [1779] bu görevi yürütmüştür. Bu savaşa katılan Amasyalı yeniçeriler konusunda ayrıntılı belge ya da çalışma bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 63–63. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Kitaplar

6. Cilt içindekiler