Mehmed oğludur. Amasya’da Iydîzâde Hacı Âkif Mustafa, Laz Hoca İbrâhim Efendilerden mücâz ve ders-i âm olup Bekir Paşa müderrisi Çorumlu es-Seyyid Mehmed Efendi İstanbul’a gitdiğinde medrese-i mezbûre müderrisi ve meclis-i hâciyân a’zâsı [179] oldu.
Ancak zaleme-i vakt olan Câniklizâdelere mu’ârız olduğundan onların zaman-ı tasallutlarında münzevî bir hâlde ibâdetle iştigâl edib 1199’da vefât etdiği Halfet Gâzi kabristanında kâin seng-i mezârında mahkûkdur. Ulûm-ı akliyye ve nakliyyede kâmil, fakîh idi. A’yân-ı ulemâdandır.
Günümüz Türkçesiyle
Mehmed'in oğludur. Amasya'da Iydîzâde Hacı Âkif Mustafa ile Laz Hoca İbrahim Efendilerden icazet alıp herkese açık ders verme yetkisine kavuştu. Bekir Paşa Medresesi müderrisi Çorumlu Seyyid Mehmed Efendi İstanbul'a gidince bu medresenin müderrisi ve hacılar meclisi üyesi oldu.
Ancak zamanın zalimleri olan Canikliler'e karşı olduğundan, onların egemenlik döneminde köşesine çekilip ibadetle uğraştı. 1199'da [1784-85] öldü. Mezarı Halfet Gazi kabristanındadır; mezar taşında bu yazılıdır. Akli ve nakli ilimlerde olgun bir fıkıh bilginiydi. Şehrin ileri gelen âlimlerindendi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mücâz: icazet almış, ders vermeye yetkili
- medrese-i mezbûre: adı geçen medrese
- zaleme-i vakt: zamanın zalimleri
- mu'ârız: karşı çıkan, muhalif
- zaman-ı tasallut: hâkimiyet dönemi
- münzevî: köşesine çekilmiş
- seng-i mezâr: mezar taşı
- mahkûk: taşa kazınmış, yazılı
- ulûm-ı akliyye ve nakliyye: akıl yoluyla ve vahye dayanarak öğrenilen ilimler
- fakîh: fıkıh bilgini
- a'yân-ı ulemâ: âlimlerin ileri gelenleri
Bekir Paşa Medresesi
Bekir Paşa Medresesi, Köprübaşı Mahallesi'nde, Mısır mirlivalığı yapmış Amasyalı Bekirzâde Hacı Osman Bey tarafından 1751'de darülhadis olarak yaptırılmıştır. Yapı taş ve tuğladan yapılmış, 1883 dolaylarında yıkılmaya yüz tutunca 1891'de ön cephesine dükkânlar ve üst katına odalar eklenerek onarılmıştır. Alaca Hamam ve İki Kapılı Han bu medresenin vakfıdır. Osman Bey'in ölümünden sonra mütevelli olan oğlu Ebubekir Paşa'nın adıyla "Bekir Paşa Medresesi" denmiştir. Medresede müderrislik yapanlar arasında Laz İbrahim Efendi de sayılır. Bu, İbrahim Efendi'nin hocalarından biri olarak anılan Laz Hoca ile aynı kişi olabilir; ancak bu bir çıkarımdır.
Canikli Egemenliğine Karşı Duruş
Aynı dönemde öteki Amasyalı âlimler gibi İbrahim Efendi'nin de Canikli ailesine mesafeli durması, kitabın birkaç maddesinde tekrarlanan bir temadır. Canikli Hacı Ali Paşa'ya 1772'de Amasya malikâne olarak verilmişti; küçük oğlu Mikdad Ahmed Paşa 1778'de Sivas valisi olunca baskı arttı ve Amasya ayanları Çapanoğlu Mustafa Bey'e sığındı. Bu olaylar İbrahim Efendi'nin yaşadığı yıllardadır.
Halifet Gazi Kabristanı
Metindeki "Halfet Gâzi kabristanı" bugünkü Halifet Gazi Türbesi çevresindeki mezarlık olmalıdır. Türbe Gökmedrese Mahallesi'ndedir; Danişmend emirlerinden Halifet Gazi'nin yaptırdığı kabul edilir. Kitabesine göre bitişiğindeki medrese 1210'da yapılmıştır; türbenin yapım tarihi 1225 olarak anılsa da bu tarihten önce olduğu da ileri sürülür. Yapı iki katlı, kare kaideli, sekizgen gövdeli ve piramidal külahlıdır. İbrahim Efendi'nin mezar taşının bugün nerede olduğunu belirleyen bir kaynağa rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 63–63. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar