AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Kürd İbrâhim Paşazâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 63 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Olus köylü Kürd es-Seyyid İbrâhim Paşazâde es-Seyyid Mustafa Paşa’nın mahdûmudur. Pederinin irtihâlinde bir müddet Amasya’da oturdu. Sonra Merzifonî Sâdık Mehmed Paşa’nın eyyâm-ı vezâretinde kethüdâsı olup azl ü i’dâmında menkûben Amasya’ya geldi. 1198 senesi hilâlinde vefât etdi. Bir kerîmesi Hâfize Hanım da 1208’de bilâ-vâris vefât edib emvâl ü emlâkinin bâliğ olduğu 19548 guruş tamamıyla beytü’l-mâle kaldı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Oluş köylü Kürt Seyyid İbrahim Paşazâde Seyyid Mustafa Paşa'nın oğludur. Babasının ölümünden sonra bir süre Amasya'da oturdu. Sonra Merzifonlu Sadık Mehmed Paşa'nın vezirliği döneminde onun kethüdası oldu; paşanın görevden alınıp idam edilmesi üzerine sürgün olarak Amasya'ya geldi. 1198 yılının başında [1783 sonu] öldü. Bir kızı Hafize Hanım da 1208'de [1793-94] varissiz olarak öldü; mal ve mülkünün toplamı olan 19548 kuruşun tamamı devlet hazinesine kaldı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mahdûm: oğul
  • irtihâl: ölüm
  • eyyâm-ı vezâret: vezirlik günleri, vezirlik dönemi
  • kethüdâ: vezirin ya da paşanın işlerini yürüten kâhya
  • azl ü i'dâm: görevden alınma ve idam
  • menkûben: sürgün edilmiş olarak
  • kerîme: kız çocuğu
  • bilâ-vâris: mirasçısız
  • beytü'l-mâl: mirasçısı olmayanların malının kalacağı devlet hazinesi

Mirasçısız Ölümün Sonucu

Metne göre Hafize Hanım'ın varisi bulunmadığından 19548 kuruşluk malı devlet hazinesine geçmiştir. Hüsameddin bu tutarı hangi kayıttan aldığını belirtmez; kaynağı doğrulanamadı.

Merzifonlu Sadık Mehmed Paşa

Metindeki "Merzifonî Sâdık Mehmed Paşa"nın kimliği kaynaklarda doğrulanamadı. Merzifon kökenli ünlü vezir Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'dır; ancak 1095'te [1683] ölen bu paşa, 1198'de [1783] ölen İbrahim Bey'in kethüdalık yaptığı vezir olamayacak kadar erken bir dönemin adamıdır. Metindeki paşanın hangi tarihte vezir olduğu ve ne zaman idam edildiği başka bir kaynakla belirlenemedi. Bu yüzden İbrahim Bey'in Amasya'ya sürgün olarak geliş tarihi de belirsiz kalmaktadır.

Başka kaynaklarda Oluş köylü Seyyid İbrahim Paşazâde ailesine dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler