İçeriğe geç

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Deli Alemdâr

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 63 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Yeniçerilerden olup alemdârlıkla temâyüz etdi. Birkaç def’a Amasya serdârı olup 1186’da kumandanın izni olmaksızın Rus harbinden avdet etdikde hayli mu’âheze gördü. Ba’dehû i’âde edilip 1200 sâline doğru vefât etdi. Cür’etkâr, şedîd adamdı.

Diğer Dâvud oğlu İbrâhim Ağa da yeniçeri zâbıtânından olup 1186’da Rus harbinden firâr etdikde Amasya’da habs ü i’âde edilerek hitâm-ı harbe kadar sebât edib yararlık gösterdiğinden mükerreren Amasya serdârı oldu. 1200 târîhlerinde vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Yeniçerilerdendi; alemdarlıkla temayüz etti. Birkaç kez Amasya serdarı oldu. 1186'da [1772-73] komutanın izni olmadan Rus savaşından döndüğünde epeyce kınandı. Sonra yeniden göreve alınıp 1200 yılına [1785-86] doğru öldü. Cüretkâr ve sert bir adamdı.

Davud oğlu diğer İbrahim Ağa da yeniçeri subaylarındandı. 1186'da Rus savaşından kaçınca Amasya'da hapsedilip geri gönderildi; savaşın sonuna kadar dayanıp yararlık gösterdiği için birçok kez Amasya serdarı oldu. 1200 dolaylarında öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • temâyüz: öne çıkma, ayırt edilme
  • mu'âheze: kınanma, hesaba çekilme
  • i'âde: geri gönderme, görevine iade
  • cür'etkâr: cesur, atılgan
  • şedîd: sert, katı
  • zâbıt: subay
  • habs ü i'âde: hapsedilip geri gönderilme
  • hitâm-ı harb: savaşın bitişi
  • sebât: dayanma

Aynı Yıl, İki Firar

Metin iki ayrı İbrahim Ağa'yı anar. İkisi de 1186'da [1772-73] Rus cephesinden ayrılmıştır; birincisi komutanın izni olmadan dönmüş, ikincisi kaçıp Amasya'da hapsedilmiştir. İki kayıt aynı olayın iki anlatımı da olabilir; Hüsameddin bunu açıklamaz. Her iki kişi de bir süre sonra yeniden görev almış, Amasya serdarı olmuştur.

1186 yılı, 1768'de başlayan Osmanlı-Rus savaşının sürdüğü yıllara denk gelir. Amasya'dan giden yeniçerilere ilişkin ayrıntılı bir belge ya da çalışma bulunamadı; bu yüzden "komutan" ve "firar" sözlerinin hangi birliği ve hangi seferi kastettiği belirlenemedi.

Canikli Hacı Ali Paşa'nın 1772'de Amasya sancağını malikâne olarak alması da aynı yıla denk gelir. İbrahim Ağa'nın dönüşü ile bu atama arasında bir ilişki kaynaklarda kurulmamıştır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 63–63. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Kitaplar

6. Cilt içindekiler