Amasyalıdır. Ümerâdan Bâyezîd Bey bin Uğur Bey bin Şemseddîn Ahmed Bey bin Hâce Alâeddîn Ali Şâh bin Kutlu Bey mahdûmudur. Buna Uğurlu İbrâhim Bey denirdi. Şehzâde Alâeddîn Bey’in Amasya vâliliğinde Amasya Muhâfızı olmuşdu. Şehzâdenin şehâdetinde ma’zûl ve 849 sâlinden sonra merhûm oldu. Mahdûmu ulemâdan Bâyezîd Çelebi’dir.
Turhalîzâde İbrâhim Çelebi bin Emîr İzzeddîn Hasan Bey de Amasya a’yânından olup 850’de Aydın Beyzâde Ali Bey’in vakfiyesine şâhid görüldü. Ba’dehû vefât etdi. Pederi İzzeddîn Bey Sultân Murâd-ı Sânî ümerâsındandır. [64]
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Beylerden Bâyezîd Bey'in oğludur; Bâyezîd Bey, Uğur Bey'in oğlu; o, Şemseddîn Ahmed Bey'in oğlu; o, Hâce Alâeddîn Ali Şâh'ın oğlu; o da Kutlu Bey'in oğludur. Buna Uğurlu İbrâhim Bey denirdi. Şehzade Alâeddîn Bey'in Amasya valiliği sırasında Amasya muhafızı (kale komutanı) olmuştu. Şehzade şehit olunca görevden alındı ve 849'dan [1445-46] sonra öldü. Oğlu, âlimlerden Bâyezîd Çelebi'dir.
Turhallı İbrâhim Çelebi, Emîr İzzeddîn Hasan Bey'in oğludur; o da Amasya'nın ileri gelenlerindendi. 850'de [1446-47] Aydın Beyzâde Ali Bey'in vakıf senedine tanık olarak görüldü. Sonra öldü. Babası İzzeddîn Bey, Sultan II. Murad'ın beylerindendir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ümerâ: beyler, komutanlar
- mahdûm: oğul
- muhâfız: kale ve şehir güvenliğinden sorumlu görevli
- ma'zûl: görevden alınmış
- şehâdet: şehit olma, burada şehzadenin ölümü
- vakfiye: vakıf senedi
- ba'dehû: bundan sonra
Şehzadenin Ölümü ve Muhafızın Görevi
Muhafızlık, şehrin ve kalenin savunmasıyla ilgili bir görevdir; şehzade valiliği sırasında bu görevin Amasya'nın yerli beylerinden birine verilmiş olması, şehzadenin çevresinde yerel ailelerin de yer aldığını gösterir. Metin, İbrâhim Bey'in görevden alınmasını doğrudan şehzadenin ölümüne bağlar. Şehzade Alâeddîn Ali Çelebi'nin 1443'te Bursa yakınlarında bir at kazasında öldüğü yazılır. Hüsameddin ise başka maddelerinde aynı olayı boğdurulma anlamındaki "ıhnâk" sözüyle anar; ölümün nasıl gerçekleştiği konusu bu yüzden kaynaklarda aynı açıklıkla verilmez. Bu maddede ölüm, yalnızca "şehâdet" sözcüğüyle geçer.
Uğurlu İbrâhim Bey'in ve Turhallı İbrâhim Çelebi'nin hayatına dair başka bir kaynakta ayrıntı bulunamadı. Bu nedenle soy zincirleri ve tarihler yalnızca Hüsameddin'in aktarımına dayanmaktadır.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 30–30. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar