Amasyalıdır. Aslen Sivaslı olup Amasya’da tedrîs ve ikâmet eden meşâhîr-i fuzalâdan Mevlânâ Musliheddîn Mûsâ bin Mahmûd bin Ahmed bin Emîr Hasan bin İnanç’ın mahdûmu olduğu münâsebetle Muslihzâde demekle meşhûr oldu. Amasya kadı’l-kudâtı Mevlânâ Celâleddîn Abdurrahman el-Muslihi’nin birâderidir.
Amasya’da ikmâl-i tahsîl ederek ders-i ‘âm ve Müderris-i Atabegiye olmuşdu. 801’de kadı-i Sivas olarak oraya gitdi. 804 evâilinde Topal Timur Hân’ın Sivas’ı istilâsında kaçıp Amasya’ya can atdı. Çelebi Sultân Mehmed Hân’ın Amasya Hükümdârı olduğu esnâda ikinci defa kadı-i Sivas olup 817 hudûdunda vefât etdi. [61] Ulemâ-yı kudâtdan bir zât-i sütûde-simât idi. Mahdûmları Celâleddîn Abdulvehhâb Efendi ile fuzalâ-yı Mısriyyeden Alâeddîn Ali er-Rûmî pek meşhûr idiler. Tercemeleri aşağıda gelir.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Aslen Sivaslı olup Amasya'da ders verip yerleşen ünlü âlimlerden Mevlânâ Musliheddin Musa'nın (Mahmud oğlu, Ahmed oğlu, Emir Hasan oğlu İnanç'ın soyundan) oğlu olduğu için Muslihzâde diye ünlendi. Amasya başkadısı Mevlânâ Celâleddin Abdurrahman el-Muslihî'nin kardeşidir.
Amasya'da öğrenimini tamamlayıp ders-i âm (herkese açık ders verme yetkisi sahibi) ve Atabegiyye Medresesi müderrisi olmuştu. 801'de [1398-99] Sivas kadısı olarak oraya gitti. 804 başlarında [1401-02] Topal Timur Han'ın Sivas'ı ele geçirmesi sırasında kaçıp Amasya'ya sığındı. Çelebi Sultan Mehmed Han'ın Amasya hükümdarı olduğu sırada ikinci kez Sivas kadısı olup 817 dolaylarında [1414-15] öldü. Kadı âlimlerinden, güzel huylu ve yüzlü bir kişiydi. Oğulları Celâleddin Abdulvehhâb Efendi ile Mısırlı âlimlerden Alâeddin Ali er-Rûmî çok ünlüydüler. Hâl tercümeleri aşağıda gelir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- meşâhîr-i fuzalâ: ünlü âlimler
- ders-i âm: herkese açık ders verme, müderrislik
- Müderris-i Atabegiyye: Atabegiyye Medresesi'nin müderrisi
- kadı-i Sivas: Sivas kadısı
- istilâ: ele geçirme
- can atmak: sığınmak, kaçıp kurtulmak
- ulemâ-yı kudât: kadı olan âlimler
- sütûde-simât: övülmüş, güzel yüzlü ve güzel huylu
Amasya ile Sivas Arasında Bir Kadı
İbrahim Çelebi'nin hayatı, Amasya ve Sivas'ın Timur istilâsı ile fetret devri arasında nasıl bağlantılı olduğunu gösterir. Timur, Sivas'ı uzun bir kuşatmadan sonra 1400'de aldı; şehir ağır zarar gördü. Hüsameddin 804'ün başı der, bu da 1401-02'ye karşılık gelir; ansiklopedik kaynakların verdiği 1400 tarihi ile bir yıl kadar fark vardır.
Çelebi Sultan Mehmed, Ankara Savaşı sonrasındaki karışık yıllarda Amasya'yı merkez edinmiş, komutanı Bayezid Paşa'yı Sivas'ı almaya göndermiştir; Sivas ikinci kez Osmanlı'nın eline 810'da [1407-08] geçmiştir. Hüsameddin'in "ikinci defa kadı-i Sivas" olması bu dönemle uyuşur.
Amasya'daki Atabegiyye Medresesi, Amasya valisi Nâsıreddin Ahmed Atabey tarafından 1322-1327 arasında yaptırılmış ve bütün mal varlığı bu medreseye vakfedilmiştir. Muslihzâde'nin burada müderris olması, medresenin 14. yüzyıl sonu 15. yüzyıl başında hâlâ canlı bir ilim merkezi olduğunu gösterir. Muslihzâde ailesi ve Celâleddin Abdurrahman el-Muslihî hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 29–29. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar