Tokatlıdır. Meşâyihden Mevlânâ eş-Şeyh Şemseddîn Mehmed Tokâdî mahdûmudur. Tokatlı Şeyhoğlu demekle meşhûrdur. Meşâhîr-i fuzalâdan ahz-i ulûm ederek Amasya’ya pederiyle beraber geldi. Amasya’da tedrîs-i ulûm edib iştihâr ederek 821’de Medrese-i Atabegiyye müderrisi ve 829’da sadru’l-ulemâ ve me’zûn bil-iftâ oldu. 831 senesinden sonra vefât etdi.
Meşâhîr-i fuzalâdan fakih, kâmil, usûl ü fürû’da mâhir bir zât olduğu elde edilen bir hediye kitâbının dîbâcesi zahrında görüldü. Mahdûmu fuzalâdan Cemâleddîn [62] Yûsuf Çelebi ve bunun mahdûmu Amasya kadı’l-kudâtı Mevlânâ Abdurrahman Çelebi pek meşhûrdur.
Günümüz Türkçesiyle
Tokatlıdır. Şeyhlerden Mevlânâ eş-Şeyh Şemseddin Mehmed Tokâdî'nin oğludur. Tokatlı Şeyhoğlu diye ünlüdür. Ünlü âlimlerden ilim alıp babasıyla birlikte Amasya'ya geldi. Amasya'da ders verip tanınarak 821'de [1418-19] Atabegiyye Medresesi müderrisi, 829'da [1425-26] sadrü'l-ulemâ (âlimlerin başı) ve fetva verme izni sahibi oldu. 831 yılından [1427-28] sonra öldü.
Ünlü âlimlerden fıkıh bilgini, olgun, usûl ve füru'da (fıkhın ilkeleri ve ayrıntılarında) usta biri olduğu, ele geçen, hediye edilmiş bir kitabın girişindeki kayıttan anlaşıldı. Oğlu âlimlerden Cemâleddin Yusuf Çelebi ve onun oğlu Amasya başkadısı Mevlânâ Abdurrahman Çelebi çok ünlüdür.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- meşâyih: şeyhler
- ahz-i ulûm: ilim alma
- sadrü'l-ulemâ: âlimlerin başı, ilim sınıfının önde gelen kişisi
- me'zûn bil-iftâ: fetva verme izni olan
- usûl ü fürû': fıkhın ilkeleri ve ayrıntıları
- dîbâce: kitabın başındaki giriş yazısı
- zahr: sayfanın arkası, kapak içi
Atabegiyye Medresesi
Şeyhoğlu'nun müderrislik yaptığı Atabegiyye (Atabey) Medresesi, Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud ile oğlu Gazi Çelebi Tâceddin Altunbaş'ın atabeyi (eğitmeni) Nâsıreddin Ahmed Bey'in Amasya valiliği sırasında (1322-1327) yaptırdığı medresedir. Nâsıreddin Ahmed bütün arazi ve mülkünü medreseye vakfetmiştir. Soyundan gelenlere Atabeyzâdeler denmiş, aile 15. yüzyılda şehzade lalalığı yapmakla ün kazanmıştır; Amasya'nın siyasî ve ilmî hayatında etkin olmuşlardır. Şeyhoğlu'nun 1418-19'da burada müderris olması, medresenin vakıf gelirleriyle yüz yıl sonra da öğretimini sürdürdüğünü gösterir.
Torunu Abdurrahman Çelebi'nin Amasya başkadısı olması, ailenin üç kuşak boyunca ilim ve kadılık hizmetinde kaldığını gösterir. Tokatlı Şeyhoğlu, oğlu Cemâleddin Yusuf Çelebi ve torunu Abdurrahman Çelebi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 29–29. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar