AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Cemâleddîn Aksarâyî

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 28 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Aksaraylıdır. Dürer-i Kâmine’de mezkûr olduğu üzere İlyâs bin Ali mahdûmudur. Havâs ve avâm arasında Cemâleddîn Aksarâyî diye meşhûr olduğundan aşağıda Cemâleddîn İbrâhim Aksarâyî tercemesine mürâca’at oluna.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Aksaraylıdır. Dürer-i Kâmine'de belirtildiği üzere İlyas oğlu Ali'nin oğludur. Havas (seçkinler) ve avam (halk) arasında Cemâleddin Aksarâyî diye ünlü olduğundan aşağıda Cemâleddin İbrâhim Aksarâyî hâl tercümesine bakılsın.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • mezkûr: adı geçen, anılan
  • mahdûm: oğul
  • havâs ve avâm: seçkinler ve halk
  • tercüme (hâl tercümesi): biyografi
  • mürâca'at: başvurma, bakma

Cemâleddin Aksarâyî

Bu madde bir yönlendirme kaydıdır; asıl bilgi Hüsameddin'in aşağıda yer alan Cemâleddin İbrâhim Aksarâyî maddesindedir. Anılan Dürer-i Kâmine, İbn Hacer el-Askalânî'nin 8. yüzyıl hicrî (14. yüzyıl) âlimlerini anlatan tabakat eseridir.

Ansiklopedilerde Cemâleddin Aksarâyî, I. Murad devrinde dinî, edebî ve aklî ilimlerde ün yapmış bir Aksaraylı âlim olarak tanıtılır. Aksaray'daki Zincirli Medrese'de müderrislik yapmış, tefsir, hadis, fıkıh, ahlâk, edebiyat ve tıp alanlarında eser yazmıştır; Osmanlı'nın ilk şeyhülislâmı sayılan Molla Fenârî de öğrencileri arasındadır. Ölüm tarihi kaynaklarda 791 [1388-89] olarak verilir; kimi araştırmacılar 1377 ya da 1388 der. Aynı maddede ismi "Mehmed" olarak kaydedilir ve soyunun dördüncü kuşakta Fahreddin er-Râzî'ye ulaştığı belirtilir. Hüsameddin ise Dürer-i Kâmine'ye dayanarak "İlyas oğlu Ali'nin oğlu" der; yani verilen ad ve baba adı ansiklopedideki kaydı tutmamaktadır.

Amasya ile bağı konusunda bir çalışmanın özetinde, Amasya Emiri Hacı Şadgeldi'nin ilim öğrendiği hocalar arasında Cemâleddin Aksarâyî'nin adı anılır. Bu bilgi bu araştırmada ayrıca doğrulanamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 28–28. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler