AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Emîr İmâmzâde es-Seyyid el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 64 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya’da Sultân Bâyezîd Câmii İmâm-ı evveli ve kütübhâne sahibi Emîr İmâm Abdullatîf Efendi bin el-Hâc Halîl Efendi’nin mahdûmudur. Biraz tahsîl-i ulûm ve ma’rifet ederek Hicâz’a gitdi. Avdetde meclîs-i hâciyân ve a’yâna a’zâ olduğu hâlde 1205 senesi evâhirinde vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'da Sultan Bayezid Camii'nin ilk imamı ve kütüphane sahibi Emir İmam Abdullatif Efendi'nin, Hacı Halil Efendi oğlunun oğludur. Biraz ilim ve bilgi edindikten sonra Hicaz'a gitti. Dönüşünde hacılar meclisi ve ayan meclisi üyesi oldu; 1205 yılının sonlarında [1791 başı] öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • imâm-ı evvel: baş imam, ilk imam
  • kütübhâne sâhibi: kütüphane kurucusu, kütüphanesi olan
  • tahsîl-i ulûm ve ma'rifet: ilim ve bilgi edinme
  • Hicâz: Mekke ve Medine'nin bulunduğu bölge
  • avdet: dönüş
  • meclîs-i hâciyân ve a'yân: hacılar ve ileri gelenler heyeti

Sultan Bayezid Camii

Bayezid Camii, Yeşilırmak kıyısında, Edirne'deki külliyenin benzeri bir düzenle kurulmuş bir külliyenin merkezindedir; sağında medrese, solunda aşhane-imaret yer alır, bir de sıbyan mektebi bulunmaktaydı. Hüsameddin'in tespitine göre cami 1590'daki depremde büyük ölçüde zarar görmüş, 1668-69 depreminde kubbeleri yıkılmış ve minareleri eğilmiştir; mütevellisi Merzifonlu İbrahim Ağa bir yıl içinde bütün zararı gidermiştir. 1197'de [1782-83] Hacı Ali Ağa adlı bir hayır sahibi caminin ırmak tarafına kışın sıcak su ile abdest alınabilmesi için musluklar yaptırmış, avlu duvarının dibine 1909-1911 arasında Yamuk Osmanzâde ailesinin vasiyeti olarak bir kütüphane eklenmiştir. Medrese uzun yıllar il halk kütüphanesi olarak kullanılmıştır; mektep binası ise son yüzyıl içinde izsiz yok olmuştur.

Abdüllatif Efendi Kütüphanesi

Hüsameddin'in kendisi gençliğinde Rüşdiye'de okurken Abdüllatif Efendi Kütüphanesi'ndeki birçok kitabı inceleme fırsatı bulmuş, Amasya tarihine dair ilk bilgileri de bu sıralarda toplamaya başlamıştır. Bu ayrıntı, bu maddede adı geçen Abdüllatif Efendi'nin kütüphanesinin 19. yüzyılın sonlarında hâlâ işlediğini ve bir ilim ortamı olarak kullanıldığını gösterir. Kütüphanenin kuruluş tarihi ve kitap sayısı konusunda başka kaynakta ayrıntı bulunamadı. Bir sonraki Boluluzâde İbrahim Efendi maddesinde bütün kitaplarını bu kütüphaneye vakfettiği bildirilir.

Emir İmam Abdullatif Efendi'nin ve oğlunun hayatına dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 64–64. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler