AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Karadeniz

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 43 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Merzifonludur. Kudâttan Halîl Efendi’nin mahdûmu olduğu münâsebetle “Kadızâde” denirdi. Sipâhî, Merzifon’da evkâf-ı sultâniye mütevellîsi, ba’dehû Merzifon voyvodası, Kara Mustafa Paşa’nın kâ’im-makâmlığına mîr-livâ olup 1095 senesi evâhirinde vefât etdi. Kibâr-ı ümerâdan bir merd-i cesûr idi. Merzifonî Kara Mustafa Paşa’nın defter-i müsakkafâtından anlaşıldı. Diğer Hacı Beyzâde İbrâhim Bey de Amasyalı Halîl Ağa’nın oğlu ve Ahmed Paşa’nın birâderidir. Bu da züamâdan iken mîr-livâ olup 1097’de vefât etdi. [109]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Merzifonludur. Kadılardan Halîl Efendi'nin oğlu olduğu için "Kadızâde" denirdi. Sipahi idi; Merzifon'da padişah vakıflarının mütevellisi, sonra Merzifon voyvodası oldu, Kara Mustafa Paşa'nın kaymakamlığı sırasında mîr-livâ (sancak beyi) olup 1095 yılının sonlarında [1684] vefat etti. Büyük beylerden cesur bir yiğitti. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın yapı vergisi defterinden (defter-i müsakkafât) anlaşıldı.

Bir diğeri Hacı Beyzâde İbrâhim Bey'dir. Amasyalı Halîl Ağa'nın oğlu ve Ahmed Paşa'nın kardeşidir. Bu da zeamet sahiplerindendi, sonra sancak beyi olup 1097'de [1686] vefat etti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kudât: kadılar
  • evkâf-ı sultâniye mütevellîsi: padişah vakıflarının yöneticisi
  • voyvoda: bir yerin vergi ve düzen işlerine bakan görevli
  • kâ'im-makâm: vekil, yerine bakan
  • defter-i müsakkafât: çatılı yapıların (dükkân, ev, han) kayıt defteri
  • züamâ: zeamet denen büyük dirlik sahipleri
  • mîr-livâ: sancak beyi

Merzifon ve Kara Mustafa Paşa

İbrâhim Bey'in çevresi Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ile ilgilidir. Kara Mustafa Paşa 1634-35 dolayında Merzifon yakınındaki Mirince köyünde doğmuş, 1676'da sadrazam olmuş, Viyana başarısızlığından sonra 25 Aralık 1683'te Belgrad'da idam edilmiştir. Merzifon'da yaptırdığı külliye (cami, medrese, kütüphane, han, hamam ve çarşıdan oluşur) 1666-67'de başlamış ve 1679'da tamamlanmıştır. Padişah vakıflarının mütevelliliği ve voyvodalık gibi görevler bu vakıf ve vergi düzeninin içinde yer alırdı.

Tarihler

Hüsameddin ölüm yılını 1095'in sonu olarak verir; yani Kara Mustafa Paşa'nın idamından kısa bir süre sonradır. İbrâhim Bey'in bu dönemde yaşadığı değişikliklere dair başka bir kayıt bulunamadı. Ek olarak anılan Hacı Beyzâde İbrâhim Bey'in kardeşi "Ahmed Paşa" konusunda da yeni bir bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 43–43. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler