AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Tayyâr Paşazâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 42 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Lâdiklidir. Ümerâdan Hüseyin Bey bin Vezîr Tayyar Mustafa Paşa’nın mahdûmu olup. “Uçar Paşazâde” ve “Uçaroğlu” da denirdi. Sadr-ı esbak Tayyâr Mehmed Paşa’nın birâderi ahfâdındandır. Lâdik a’yânı, Çorum sancağı beyi olduğu halde Viyana harbine gidip 1094’de Viyana önünde şehîden vefât etdi. Diğer Küçük Ali Beyzâde İbrâhim Bey Amasya’nın Eski Kethüdâ Mahallesi a’yânından iken Gümüş ma’deni emîni, ba’dehû mîr-livâ olup 1094’de Viyana önünde şehîden vefât etdi. Meşâhîr-i ümerâdan idiler.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Ladiklidir. Beylerden Hüseyin Bey, vezir Tayyar Mustafa Paşa'nın oğludur. "Uçar Paşazâde" ve "Uçaroğlu" da denirdi. Eski sadrazam Tayyar Mehmed Paşa'nın kardeşinin soyundandır. Ladik ileri gelenlerinden olup Çorum sancak beyi iken Viyana savaşına gitti ve 1094'te [1683] Viyana önünde şehit düştü.

Bir diğeri Küçük Ali Beyzâde İbrâhim Beydir. Amasya'nın Eski Kethüdâ Mahallesi ileri gelenlerinden iken Gümüş madeni emini, sonra mîr-livâ (sancak beyi) oldu ve 1094'te Viyana önünde şehit düştü. İkisi de tanınmış beylerdendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ümerâ: beyler, emirler
  • sadr-ı esbak: eski sadrazam
  • ahfâd: torunlar, soyundan gelenler
  • a'yân: bir yerin ileri gelenleri
  • ma'den emîni: maden işlerinin başındaki devlet görevlisi
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • şehîden vefât: şehit olarak ölme

Tayyar Mehmed Paşa ve Ladik

Maddedeki "Tayyar" adı, IV. Murad döneminde 1638'in sonlarında yaklaşık dört ay sadrazamlık yapan Tayyar Mehmed Paşa'yı hatırlatır. Kaynaklara göre Tayyar Mehmed Paşa Amasya sancağına bağlı Ladik'ten olup babası Nasuh Paşa'nın kethüdâsı, sonra Bağdat valisi Uçar Mustafa Paşa'dır; bu baba 1625'te görevde iken ölmüştür. Hüsameddin'in "Uçar Paşazâde" ve "Uçaroğlu" lakapları da bu aileye bağlanır. Metinde Hüseyin Bey'in babası "Tayyar Mustafa Paşa" olarak geçer ve Tayyar Mehmed Paşa'nın kardeşinin soyundan sayılır.

Viyana'da Düşenler

Hüsameddin'in 1094 dediği yıl, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın yönettiği ikinci Viyana kuşatmasıdır (Temmuz-Eylül 1683). İki beyin de aynı savaşta şehit düştüğü yazılır; ikisinin de adı kuşatmaya ilişkin genel anlatımlarda bulunmadı, bu yüzden ölümlerinin ayrıntısı metindeki bilgiyle sınırlı kalıyor. İbrâhim Bey'in "Gümüş ma'deni emîni" olması, büyük olasılıkla Amasya'ya bağlı Gümüş kazasındaki madenlerle ilgilidir; Gümüşhacıköy madeni uzun süre devlet için işletilen önemli bir madendi. Bu yorum metinde doğrudan yazılı değildir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 42–42. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler